Ακρωτήριο Ταίναρο: Το νοτιότερο σημείο της ηπειρωτικής Ελλάδας, πεζοπορία στον φάρο και ρωμαϊκά λουτρά

Στο νοτιότερο άκρο της ηπειρωτικής Ελλάδας και της Βαλκανικής χερσονήσου, εκεί που η Μέσα Μάνη καταλήγει στη θάλασσα ανάμεσα στον Λακωνικό και τον Μεσσηνιακό Κόλπο, βρίσκεται το Ακρωτήριο Ταίναρο, γνωστό και ως Κάβο Ματαπάς. Ένας πέτρινος φάρος του 1882 στην άκρη του ακρωτηρίου, το ιερό του Ταινάριου Ποσειδώνα και η παράδοση που ήθελε την περιοχή να αποτελεί είσοδο στον Κάτω Κόσμο συνθέτουν έναν τόπο που ενώνει τη γεωγραφία, την ιστορία και τον μύθο.

Στην ομάδα της Travelmyth, της μηχανής αναζήτησης διαμονής που εξειδικεύεται στις εξατομικευμένες προτάσεις ανάλογα με τα ενδιαφέροντα και τις ανάγκες κάθε χρήστη, ετοιμάσαμε αυτόν τον οδηγό για το Ακρωτήριο Ταίναρο: την πρόσβαση και την πεζοπορία προς τον φάρο, τις αρχαιότητες και τη μυθολογία του, τις γύρω παραλίες και πρακτικές πληροφορίες για την επίσκεψή σας.

Το Ακρωτήριο Ταίναρο, ή Κάβο Ματαπάς, βρίσκεται στο νοτιότερο άκρο της ηπειρωτικής Ελλάδας και της Βαλκανικής χερσονήσου, ανάμεσα στον Λακωνικό και τον Μεσσηνιακό Κόλπο. Αποτελεί την κατάληξη της Μέσα Μάνης, η οποία ορίζεται από τον αυχένα του Ταϋγέτου, τον Σαγγιά, και εκτείνεται μέχρι το ακρωτήριο.

Φεύγοντας από τη Βάθεια, την πυργοπολιτεία που δεσπόζει 7 χιλιόμετρα βόρεια του ακρωτηρίου, ο δρόμος οδηγεί προς την κατάληξη του Ταϋγέτου στο Ταίναρο. Αφετηρία της περιήγησης προς τον φάρο είναι τα Κοκκινόγεια, ο νοτιότερος οικισμός της ηπειρωτικής Ελλάδας, ενώ τέρμα είναι ο ίδιος ο φάρος του ακρωτηρίου.

Στα Κοκκινόγεια υπάρχει ένα υπαίθριο χωμάτινο πάρκινγκ, όπου σταθμεύετε πριν συνεχίσετε με τα πόδια προς το ακρωτήριο. Από εκεί και πέρα η διαδρομή γίνεται μόνο με πεζοπορία.

Το μονοπάτι του Φάρου ξεκινά από τη βυζαντινή εκκλησία των Αγίων Ασωμάτων και καταλήγει στον φάρο, στην άκρη του ακρωτηρίου. Πρόκειται για το μονοπάτι που συνέδεε τα Κοκκινόγεια με τον φάρο και εξυπηρετούσε την πρόσβαση και την τροφοδοσία του.

Η διαδρομή από τα Κοκκινόγεια ως τον φάρο είναι περίπου 2 με 2,2 χιλιόμετρα και συνήθως χρειάζεται 45 με 50 λεπτά, χωρίς μεγάλες υψομετρικές διαφορές. Με την επιστροφή, υπολογίστε συνολικά περίπου 4 με 4,5 χιλιόμετρα.

Η πεζοπορία χαρακτηρίζεται εύκολη και γίνεται σε πεδίο βραχώδες και άγριο, αλλά πολύ ομαλό. Είναι μια ευχάριστη διαδρομή που συνδυάζει το τοπίο με τις αρχαιότητες και τη θέα προς τη θάλασσα.

Στην άκρη του ακρωτηρίου στέκεται ο μεγάλος πέτρινος φάρος του Ταινάρου, που κατασκευάστηκε από Γάλλους το 1882 και ξεκίνησε τη λειτουργία του το 1887. Από τη θέση του στην άκρη του Κάβο Ματαπά, ο φάρος βλέπει προς το ανοιχτό πέλαγος, στην κατεύθυνση της Κρήτης.

Πρόκειται για ένα ορθογώνιο λιθόκτιστο κτήριο: είναι εξωτερικά τετράγωνος και εσωτερικά κυκλικός, με διάμετρο 3 μέτρα και ύψος 16 μέτρα, ενώ το εστιακό ύψος του είναι 41 μέτρα. Το 2008 ανακαινίστηκε πλήρως με ενέργειες του Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη.

Κατά τη μυθολογία, στο Ταίναρο τοποθετούνταν μία από τις πύλες του Άδη, απ’ όπου πέρασε ο Ηρακλής για να αντιμετωπίσει τον Κέρβερο. Η παράδοση συνδέει την είσοδο προς τον Κάτω Κόσμο με σπήλαιο, άντρο, βάραθρο ή θαλάσσιο πέρασμα στην περιοχή, χωρίς να είναι απόλυτα βέβαιη η ακριβής θέση του αρχαίου ψυχοπομπείου. Σήμερα, η παράδοση συνδέει την Πύλη του Άδη με ένα από τα σπήλαια της περιοχής.

Στον ίδιο κύκλο παραδόσεων ανήκει και η αναφορά σε νεκρομαντείο ή ψυχοπομπείο του Ποσειδώνα στο Ταίναρο, που ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τη σχέση του τόπου με τον Κάτω Κόσμο.

Στο ακρωτήρι Ταίναρο οι αρχαίοι Λάκωνες ύψωσαν σημαντικό ιερό του Ποσειδώνα Ταινάριου, το πιο σημαντικό από τα ιερά της περιοχής. Εκεί τοποθετείται το Ιερό και Νεκρομαντείο του Ποσειδώνος Ταιναρίου.

Στο σημείο όπου τοποθετείται το ιερό σώζεται σήμερα το εκκλησάκι των Αγίων Ασωμάτων, ερειπωμένο πια. Η βυζαντινή αυτή εκκλησία φέρεται να είναι χτισμένη με πέτρες από τον αρχαίο ναό του Ποσειδώνα.

Κοντά στο ιερό έχουν βρεθεί ρωμαϊκά ψηφιδωτά, που μαρτυρούν τον αρχαίο και ρωμαϊκό οικισμό της περιοχής. Στην περιοχή της Αριάς σώζονται ρωμαϊκά κατάλοιπα και εντυπωσιακό ψηφιδωτό δάπεδο του 1ου αιώνα μ.Χ., γνωστό ως «Άστρο της Αριάς». Το ψηφιδωτό έχει συνδεθεί τόσο με λουτρικές εγκαταστάσεις της ρωμαϊκής περιόδου όσο και με οικία της ελληνιστικής-ρωμαϊκής εποχής.

Πέρα από τις Πύλες του Άδη, το Ταίναρο κατείχε ιδιαίτερη θέση στην αρχαία μυθολογία ως ένας τόπος που συνδεόταν με τον Κάτω Κόσμο. Αυτή η παράδοση επηρέασε και τη λατρεία της περιοχής, όπου ο Ποσειδώνας δεν τιμόταν μόνο ως θεός της θάλασσας, αλλά η λατρεία του συνδεόταν και με τις παραδόσεις για τον Άδη, το νεκρομαντείο και το ψυχοπομπείο.

Η σύνδεση αυτή φαίνεται και στις αρχαίες αναφορές για σπήλαιο του Ταινάρου, όπου τοποθετείται νεκρομαντείο ή ψυχοπομπείο του Ποσειδώνα, μεταξύ άλλων από τον Παυσανία και τον Πλούταρχο. Έτσι, ο τόπος δεν είχε μόνο γεωγραφική και ναυτική σημασία, αλλά και έντονο μυθολογικό βάρος, καθώς θεωρούνταν πέρασμα ανάμεσα στον κόσμο των ζωντανών και τον Κάτω Κόσμο.

Πλησιέστερος οικισμός στο ακρωτήριο είναι το Πόρτο Κάγιο, ένα παραθαλάσσιο χωριό του Δήμου Ανατολικής Μάνης, χτισμένο επί ενός μικρού κολπίσκου στον Λακωνικό Κόλπο, σε απόσταση περίπου τριών μιλίων βόρεια του Κάβου Ματαπά. Βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα της χερσονήσου της Μάνης.

Πιο βορειοδυτικά βρίσκεται ο Γερολιμένας, κτισμένος στο νότιο άκρο της Μάνης, στον μυχό του ομώνυμου όρμου. Τη βοτσαλωτή παραλία του προστατεύει ο Κάβο Γκρόσσο, η επιβλητική βραχώδης χερσόνησος που σχηματίζει φυσικό όριο του όρμου από τα δυτικά.

Πρόσβαση και πάρκινγκ. Φτάνετε οδικώς ως τα Κοκκινόγεια, τον νοτιότερο οικισμό της ηπειρωτικής Ελλάδας, όπου υπάρχει υπαίθριο χωμάτινο πάρκινγκ. Από εκεί και πέρα η διαδρομή προς τον φάρο γίνεται μόνο με τα πόδια.

Η πεζοπορία. Το μονοπάτι του Φάρου ξεκινά από τη βυζαντινή εκκλησία των Αγίων Ασωμάτων, έχει μήκος περίπου 2 με 2,2 χιλιόμετρα και χρειάζεται περίπου 45 με 50 λεπτά ως τον φάρο, ενώ με την επιστροφή υπολογίστε συνολικά περίπου 4 με 4,5 χιλιόμετρα. Χαρακτηρίζεται εύκολη, σε πεδίο βραχώδες και άγριο αλλά πολύ ομαλό.

Ο φάρος. Ο φάρος είναι ένα ορθογώνιο λιθόκτιστο κτήριο ύψους 16 μέτρων και αποτελεί τον τελικό προορισμό της διαδρομής από τα Κοκκινόγεια.

Για βάση διαμονής, οι κοντινότεροι οικισμοί είναι το Πόρτο Κάγιο, περίπου τρία μίλια βόρεια του ακρωτηρίου, και η Βάθεια, 7 χιλιόμετρα βόρεια, ενώ πιο βορειοδυτικά βρίσκεται ο Γερολιμένας, στον μυχό του ομώνυμου όρμου.

Για τη διαμονή σας, στην Travelmyth μπορείτε να δείτε καταλύματα στη Μάνη και να φιλτράρετε ανάλογα με τα ενδιαφέροντά σας.