
Αν υπάρχει μια εικόνα που συνοψίζει τα Ιωάννινα, είναι η λίμνη Παμβώτιδα με το νησί της στη μέση. Είναι ένα νησί που δεν πήρε ποτέ όνομα, ένας τόπος μύθων και ιστορίας, όπου χτυπά ακόμη η καρδιά μιας μικρής ψαράδικης κοινότητας. Το όνομα της λίμνης, Παμβώτις, σημαίνει «αυτή που τρέφει τους πάντες», και πράγματι, η λίμνη έθρεψε για αιώνες τους κατοίκους της περιοχής.
Στην ομάδα της Travelmyth, της μηχανής αναζήτησης διαμονής που εξειδικεύεται στις εξατομικευμένες προτάσεις ανάλογα με τα ενδιαφέροντα κάθε χρήστη, ετοιμάσαμε αυτόν τον οδηγό για τη λίμνη Παμβώτιδα και το νησί της: τη φύση της λίμνης, τη βόλτα με το καραβάκι, τη ζωή και τις γεύσεις του νησιού, τις βυζαντινές μονές, το Μουσείο Αλή Πασά και τις ιστορίες που κουβαλά αυτός ο τόπος.

Η Παμβώτιδα βρίσκεται σε υψόμετρο περίπου 483 μέτρων και έχει έκταση γύρω στα 19,4 τετραγωνικά χιλιόμετρα, με μέγιστο βάθος περίπου 11 μέτρα και μέσο βάθος 4-5 μέτρα. Είναι φυσική λίμνη με ιστορία χιλιάδων ετών. Γύρω της απλώνονται καφέ, ταβέρνες και ο παραλίμνιος δρόμος, που είναι ιδανικός για περπάτημα και ποδήλατο.
Η πιο όμορφη εισαγωγή στη λίμνη είναι μια βόλτα στον Μώλο, την παραλίμνια ζώνη της πόλης. Από εδώ αναχωρούν τα καραβάκια για το νησί, και εδώ δίνουν ραντεβού οι Γιαννιώτες για καφέ και περπάτημα με φόντο το νερό και τα βουνά.

Το καραβάκι αναχωρεί από τον Μώλο και σε λίγα μόλις λεπτά σας αφήνει στο νησί. Τα δρομολόγια χωρίζονται σε θερινά (Απρίλιος έως Οκτώβριος) και χειμερινά (Οκτώβριος έως Απρίλιος), με συχνές αναχωρήσεις καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας. Το εισιτήριο κοστίζει 2,50€ για τους ενήλικες, 1,80€ για μαθητές και φοιτητές και 1,30€ για άτομα με ειδικές ανάγκες και πολύτεκνους ανά διαδρομή, και εκδίδεται μέσα στο καραβάκι. Επειδή τα δρομολόγια και οι τιμές μπορεί να αλλάζουν, καλό είναι να τα επιβεβαιώσετε πριν την επίσκεψή σας.
Το νησί της Παμβώτιδας δεν έλαβε ποτέ επίσημο όνομα και είναι ένα από τα δύο μόνο κατοικημένα νησιά λίμνης στην Ελλάδα, μαζί με τον Άγιο Αχίλλειο στις Πρέσπες. Σύμφωνα με την απογραφή του 2021, εκεί ζουν 187 κάτοικοι. Ο οικισμός βρίσκεται στη βορειοανατολική άκρη του νησιού και, κατά την τοπική παράδοση, οι κάτοικοί του κατάγονται από Μανιάτες που εγκαταστάθηκαν εδώ τον 17ο αιώνα. Μία από τις βασικές διαδρομές του οικισμού ονομάζεται οδός Μάνης.
Η ζωή του νησιού είναι παραδοσιακά δεμένη με το ψάρεμα στη λίμνη, ενώ οι γυναίκες συνήθιζαν να κόβουν το ψαθί (τον πάπυρο) από τις όχθες και να πλέκουν ψάθες. Στις ψαροταβέρνες του οικισμού θα δοκιμάσετε λιμνίσια ψάρια, χέλια και βατραχοπόδαρα, αλλά και γιαννιώτικα γλυκά στα καφενεία με θέα το νερό.

Στο νησί σώζονται αρκετές βυζαντινές και μεταβυζαντινές μονές που σχηματίζουν μια μοναστική πολιτεία αιώνων. Η πιο φημισμένη είναι η Μονή Αγίου Νικολάου των Φιλανθρωπηνών, της οποίας το καθολικό ανακαινίστηκε το 1291/1292, με τοιχογραφίες όπου εικονίζονται επτά σοφοί της αρχαιότητας, μια σπάνια παράσταση για χριστιανικό ναό. Κοντά της βρίσκεται και η Μονή Ντίλιου.

Το νησί είναι άρρηκτα δεμένο με την ιστορία του Αλή Πασά. Το 1822 ο Αλή Πασάς βρήκε το τέλος του στη Μονή του Αγίου Παντελεήμονα, όπου είχε καταφύγει κατά την τελευταία φάση της πολιορκίας του. Στον ίδιο χώρο λειτουργεί σήμερα το Μουσείο του Αλή Πασά, που αφηγείται τη ζωή και την εποχή του.
Το νησί και η λίμνη συνδέονται και με τον θρύλο της Κυρά-Φροσύνης. Σύμφωνα με ιστορικές αναφορές, στον ναό του Αγίου Νικολάου των Κοπάνων φυλακίστηκαν η Κυρά Φροσύνη και οι υπόλοιπες γυναίκες πριν οδηγηθούν στον θάνατο.
Στην όχθη της λίμνης, κοντά στο χωριό Λογγάδες, στέκεται η Μονή Παναγίας Ντουραχάνης. Σύμφωνα με τον θρύλο, χτίστηκε από τον Ντουραχάν Πασά της Θεσσαλίας, ο οποίος, όταν έφτασε το 1434 με το στράτευμά του, διέσχισε νύχτα την παγωμένη λίμνη χωρίς να το αντιληφθεί, γεγονός που αποδόθηκε σε θαύμα.
Η λίμνη και το νησί είναι επισκέψιμα όλο τον χρόνο. Το καραβάκι φεύγει από τον Μώλο, στο κέντρο της πόλης· συνδυάστε τη βόλτα με έναν περίπατο στον παραλίμνιο δρόμο και ένα γεύμα σε κάποια ψαροταβέρνα του νησιού. Για τη διαμονή σας, δείτε και συγκρίνετε καταλύματα στα Ιωάννινα ταξινομημένα ανάλογα με τα ενδιαφέροντά σας.
Η λίμνη και το νησί είναι το ένα κομμάτι της πόλης. Δείτε όλα τα αξιοθέατα των Ιωαννίνων, από το Κάστρο ως το Σπήλαιο Περάματος.