7,258,491 ξενοδοχείασε 60 κατηγορίες
Στις πλαγιές του Ψηλορείτη, σε υψόμετρο γύρω στα 730 μέτρα, τα Ανώγεια είναι ένας από τους πιο ορεινούς και ξακουστούς οικισμούς της Κρήτης. Είναι τόπος με τεράστια μουσική παράδοση, η γενέτειρα του Νίκου Ξυλούρη, αλλά και αφετηρία για το Ιδαίον Άντρον, το Οροπέδιο Νίδας και τις κορυφές του Ψηλορείτη.
Στην ομάδα της Travelmyth, της μηχανής αναζήτησης διαμονής που ταξινομεί τα καταλύματα ανάλογα με τα ενδιαφέροντα και τις ανάγκες κάθε χρήστη, ετοιμάσαμε αυτόν τον οδηγό για τα Ανώγεια: τη μουσική παράδοση και την κρητική κουζίνα τους, τα Υακίνθεια, τα μνημεία του βουνού γύρω τους, το Ιδαίον Άντρον, τη Ζώμινθο, το Αστεροσκοπείο Σκίνακα, και την ιστορία τους, μέχρι το Ολοκαύτωμα του 1944.
Τα Ανώγεια ανήκουν στην Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνης, στην επαρχία Μυλοποτάμου, και είναι χτισμένα στη ράχη του υψώματος Αρμί, στις πλαγιές του Ψηλορείτη. Απέχουν 54 χιλιόμετρα από το Ρέθυμνο, αλλά βρίσκονται πιο κοντά στο Ηράκλειο, περίπου 36 χιλιόμετρα μακριά. Σύμφωνα με την απογραφή του 2021, ο Δήμος Ανωγείων έχει 2.240 μόνιμους κατοίκους.
Τα ίδια τα Ανώγεια αξίζουν μια βόλτα με τα πόδια στα πέτρινα σοκάκια τους. Στην κεντρική πλατεία του Αγίου Γεωργίου χτυπά η καρδιά του χωριού, ενώ ο ναός του Αγίου Ιωάννη διασώζει τοιχογραφίες του 14ου αιώνα.
Το χωριό κρατά ζωντανές τις παραδόσεις του: η κτηνοτροφία παραμένει βασική ασχολία, με σημαντικό αριθμό αιγοπροβάτων, ενώ διατηρείται και η παραδοσιακή υφαντουργία με τον αργαλειό, με τη γυναικεία συνεταιριστική δράση να έχει σημαντική παρουσία στην τοπική παράδοση.
Τα Ανώγεια φημίζονται για την τεράστια μουσική τους παράδοση, με τη λύρα στο επίκεντρο· λένε πως σχεδόν κάθε οικογένεια έχει τον λυράρη της. Από εδώ κατάγεται ο Νίκος Ξυλούρης, που γεννήθηκε στα Ανώγεια στις 7 Ιουλίου 1936 και έμεινε γνωστός ως «ο Αρχάγγελος της Κρήτης».
Ο Νίκος Ξυλούρης έπαιζε κρητική λύρα και πέθανε το 1980. Ανάμεσα στα αδέλφια του ήταν και ο Αντώνης Ξυλούρης, ο γνωστός Ψαραντώνης, ενώ τα Ανώγεια έχουν δώσει και άλλους σπουδαίους Κρητικούς μουσικούς. Το σπίτι του Νίκου Ξυλούρη σώζεται στη γειτονιά Περαχώρι.
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά πιάτα της κρητικής κουζίνας που θα δοκιμάσετε εδώ είναι το οφτό ή αντικριστό αρνί: το αρνί κόβεται σε κομμάτια και ψήνεται αργά, «αντικριστά» στη φωτιά. Στις ταβέρνες του χωριού θα δοκιμάσετε παραδοσιακή κρητική κουζίνα, βασισμένη στην κτηνοτροφική παράδοση του τόπου.
Τα «Υακίνθεια» είναι ένα ετήσιο πολιτιστικό και μουσικό φεστιβάλ που διοργανώνεται στα Ανώγεια κάθε χρόνο τον Ιούλιο, συνήθως στα τέλη του μήνα. Διεξάγονται σε έναν διαμορφωμένο χώρο γύρω από το εκκλησάκι του Αγίου Υακίνθου, όπου ένα πέτρινο θέατρο φιλοξενεί ομιλίες, συναυλίες και μουσικές εκδηλώσεις.
Στο Οροπέδιο της Νίδας, στον Ψηλορείτη, βρίσκεται το Ιδαίον Άντρον, ένα από τα σημαντικότερα σπήλαια της Κρήτης, σε υψόμετρο περίπου 1.500 μέτρων. Σύμφωνα με τη μυθολογία, εδώ ανατράφηκε ο Δίας: η Ρέα έκρυψε στο σπήλαιο τον γιο της, και οι νύμφες Αδράστεια και Ίδη τον ανέθρεψαν.
Πέρα από τον μύθο, το σπήλαιο είναι σημαντικός αρχαιολογικός χώρος. Η πρώτη ανασκαφή έγινε το 1885 από τον Ιταλό αρχαιολόγο Federico Halbherr, ενώ νεότερη συστηματική έρευνα ξεκίνησε το 1982 από τον Γιάννη Σακελλαράκη. Ανάμεσα στα ευρήματα ξεχωρίζουν οι περίφημες χάλκινες ασπίδες.
Το Οροπέδιο της Νίδας είναι μια εντελώς επίπεδη πεδιάδα στην καρδιά του Ψηλορείτη, αφετηρία για το Ιδαίον Άντρον και για πεζοπορίες. Στις πλαγιές γύρω της σώζονται και τα μιτάτα, τα μικρά στρογγυλά θολωτά πέτρινα καταφύγια των βοσκών.
Σε μία από τις κορυφές του βουνού, στον Σκίνακα, βρίσκεται το Αστεροσκοπείο Σκίνακα, σε υψόμετρο περίπου 1.750 μέτρων. Είναι ερευνητική εγκατάσταση του Πανεπιστημίου Κρήτης και του ΙΤΕ, και κάθε χρόνο προσφέρει ημέρες ελεύθερης επίσκεψης για το κοινό.
Στις πλαγιές του Ψηλορείτη βρίσκεται η Ζώμινθος, μια μινωική εγκατάσταση που χαρακτηρίζεται ως το μοναδικό ορεινό ανάκτορο στην καρδιά της Κρήτης. Ανασκάφηκε από τον αρχαιολόγο Γιάννη Σακελλαράκη, και το κεντρικό της κτίριο ανήκει στη Νεοανακτορική περίοδο, γύρω στο 1700-1650 π.Χ.
Η Ζώμινθος λειτούργησε ως σημαντικό οικονομικό, θρησκευτικό και παραγωγικό κέντρο, σε ένα υψόμετρο γύρω στα 1.200-1.300 μέτρα, μια ασυνήθιστη θέση για μινωικό ανάκτορο.
Τα Ανώγεια είναι από τις βασικές αφετηρίες για τον Ψηλορείτη, το ψηλότερο βουνό της Κρήτης, που έχει πέντε κορυφές πάνω από τα 2.000 μέτρα και ανήκει στο Παγκόσμιο Δίκτυο Γεωπάρκων της UNESCO. Η ψηλότερη κορυφή του είναι ο Τίμιος Σταυρός.
Από το βουνό περνά και το ευρωπαϊκό μονοπάτι Ε4, με τμήμα που ξεκινά από το Οροπέδιο Νίδας, μια απαιτητική αλλά εντυπωσιακή διαδρομή για έμπειρους πεζοπόρους.
Τα Ανώγεια παραχωρήθηκαν ως φέουδο στην οικογένεια των Φωκάδων, αργότερα Καλλέργηδων. Το 1648 κυριεύτηκαν από τους Τούρκους, και επί Τουρκοκρατίας ήταν βακουφικό χωριό. Στη διάρκεια των κρητικών επαναστάσεων το χωριό υπέφερε επανειλημμένα.
Το πιο τραγικό κεφάλαιο ήρθε στις 13 Αυγούστου 1944, όταν ο διοικητής του Φρουρίου Κρήτης διέταξε την ισοπέδωση των Ανωγείων, μια καταστροφή που συνδέθηκε και με την απαγωγή του Γερμανού στρατηγού Κράιπε. Τρία τάγματα περικύκλωσαν το χωριό και προχώρησαν σε εκτελέσεις. Συνολικά, κατά την Κατοχή έχασαν τη ζωή τους δεκάδες Ανωγειανοί, ενώ το 1946 η πολιτεία τίμησε τα Ανώγεια με τον Πολεμικό Σταυρό.
Ως ορεινό χωριό σε υψόμετρο γύρω στα 730 μέτρα, τα Ανώγεια προσφέρονται για επίσκεψη όλο τον χρόνο. Η άνοιξη και το καλοκαίρι είναι ιδανικά για τις ορεινές εκδρομές στο Οροπέδιο Νίδας και τις κορυφές, ενώ τον Ιούλιο συμπίπτουν με τα Υακίνθεια.
Τα Ανώγεια συνδυάζονται φυσικά με τα αξιοθέατα του βουνού: το Ιδαίον Άντρον και το Οροπέδιο Νίδας, τη Ζώμινθο και το Αστεροσκοπείο Σκίνακα. Όλα βρίσκονται στον Ψηλορείτη και απέχουν λίγα χιλιόμετρα μεταξύ τους, οπότε μπορείτε να τα δείτε σε μία ή δύο ημέρες με βάση το χωριό.
Στα ίδια τα Ανώγεια υπάρχουν ταβέρνες και μικρά καταλύματα. Στην Travelmyth μπορείτε να δείτε καταλύματα στα Ανώγεια και να φιλτράρετε ανάλογα με τα ενδιαφέροντά σας. Για τη συνολική εικόνα της περιοχής, δείτε και τον οδηγό μας για τα αξιοθέατα του Ρεθύμνου.