7,258,491 ξενοδοχείασε 60 κατηγορίες
Τα Κύθηρα βρίσκονται στη νότια Ελλάδα, ανάμεσα στην Πελοπόννησο και την Κρήτη, στο σημείο όπου συναντώνται το Ιόνιο, το Αιγαίο και το Κρητικό πέλαγος. Γεωγραφικά ανήκουν στα Επτάνησα, ενώ διοικητικά υπάγονται στην Περιφέρεια Αττικής, μια αντίφαση που μοιάζει να ταιριάζει σε ένα νησί με δικό του ρυθμό. Είναι το νησί που η μυθολογία συνδέει με την Αφροδίτη: σύμφωνα με τη Θεογονία του Ησιόδου, η θεά γεννήθηκε στον αφρό της θάλασσας των Κυθήρων, γι' αυτό και την αποκαλούσαν «Κυθέρεια». Από τη Χώρα και το ενετικό της κάστρο στον νότο μέχρι τον καταπράσινο Μυλοπόταμο στα δυτικά και τις παραλίες σε όλες τις πλευρές, στα Κύθηρα θα βρείτε ενετικά κάστρα, βυζαντινές μονές, παραδοσιακά χωριά, σπήλαια και ακτές με γαλαζοπράσινα νερά.
Στην ομάδα της Travelmyth, της μηχανής αναζήτησης διαμονής που ταξινομεί τα καταλύματα ανάλογα με τα ενδιαφέροντα και τις προτιμήσεις του κάθε χρήστη, ετοιμάσαμε αυτό το άρθρο για να σας παρουσιάσουμε τα κορυφαία αξιοθέατα των Κυθήρων. Σας περιγράφουμε τι αξίζει να δείτε σε κάθε γωνιά του νησιού, από τη Χώρα και το Καψάλι στα νότια μέχρι την Παλαιοχώρα και τον Καραβά στον βορρά, και κλείνουμε με όλες τις πρακτικές πληροφορίες που χρειάζεστε για να οργανώσετε την επίσκεψή σας.
Η Χώρα είναι η πρωτεύουσα των Κυθήρων και βρίσκεται στο νότιο τμήμα του νησιού, χτισμένη γύρω από το ενετικό κάστρο πάνω σε βραχώδες ύψωμα. Έγινε πρωτεύουσα μετά την καταστροφή του παλαιότερου κάστρου της Παλαιοχώρας, και από τότε αποτελεί το διοικητικό κέντρο και ένα από τα πιο ζωντανά σημεία του νησιού. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα Κύθηρα δεν περιλαμβάνουν καμία πόλη ή κωμόπολη, παρά μόνο χωριά, οπότε η Χώρα, αν και πρωτεύουσα, διατηρεί τον χαρακτήρα ενός γραφικού οικισμού με λευκά σπίτια και πλακόστρωτα σοκάκια.
Ο καλύτερος τρόπος να τη γνωρίσετε είναι με τα πόδια: περπατήστε στον κεντρικό πεζόδρομο που οδηγεί προς την πύλη του κάστρου, σταθείτε στην ήσυχη κεντρική πλατεία για έναν καφέ και περιπλανηθείτε στις γειτονιές γύρω από αυτήν. Η Χώρα συγκεντρώνει τα περισσότερα σημεία ενδιαφέροντος του νότου σε μικρή απόσταση, και από εδώ ξεκινούν οι περισσότερες εξορμήσεις των επισκεπτών προς το υπόλοιπο νησί.
Στην κορυφή του βραχώδους λόφου της Χώρας ορθώνεται το ενετικό κάστρο. Στο ίδιο σημείο υπήρχε παλαιότερη βυζαντινή ή μεσαιωνική οχύρωση, ενώ το κάστρο επισκευάστηκε και πήρε τη βενετική του μορφή στις αρχές του 16ου αιώνα, με σημαντική επέμβαση το 1503. Είναι χαρακτηριστικό δείγμα ενετικής οχυρωματικής αρχιτεκτονικής και αποτελούσε το διοικητικό κέντρο του νησιού. Λόγω της στρατηγικής θέσης του, που επιβλέπει το νότιο Αιγαίο, το αποκαλούσαν «μάτι της Κρήτης».
Μέσα στα τείχη του υπάρχουν αξιόλογα κτίσματα. Το Παλάτι των Προβλεπτών στεγάζει το Ιστορικό Αρχείο, μία από τις σπουδαιότερες αρχειακές συλλογές της Ενετοκρατίας στην Ελλάδα, καθώς και το νεότερο αρχείο της Αγγλοκρατίας μέχρι την Ένωση. Απέναντί του βρίσκεται ο ναός της Παναγίας της Μυρτιδιώτισσας, της προστάτιδας του νησιού. Επί Ενετών ήταν καθολική εκκλησία και το 1806 έγινε ορθόδοξη. Μέσα στο κάστρο σώζεται και ο ναός του Παντοκράτορα, του 1545, με υπέροχες τοιχογραφίες. Η ανηφόρα από τη Χώρα ανταμείβεται με πανοραμική θέα στο πέλαγος.
Στη Χώρα βρίσκεται και το Αρχαιολογικό Μουσείο Κυθήρων. Το 2006 ένας μεγάλος σεισμός προκάλεσε πολλές ζημιές στο κτίριο, με αποτέλεσμα να κλείσει, και ύστερα από δεκαετή ανακαίνιση το μουσείο έγινε ξανά επισκέψιμο στις 8 Μαΐου 2016 με μια σύγχρονη έκθεση. Τα εκθέματα καλύπτουν μια εξαιρετικά μεγάλη χρονική περίοδο, με αντικείμενα από την 9η χιλιετία π.Χ. μέχρι και τον 3ο αιώνα μ.Χ.
Το πιο ξεχωριστό έκθεμα είναι το μαρμάρινο λιοντάρι των Κυθήρων, του 6ου αιώνα π.Χ., που έχει τη δική του ιστορία: το έκλεψαν οι Γερμανοί από το κάστρο, το ανακάλυψε στη Γερμανία ο καθηγητής Κασσιμάτης, το μετέφεραν στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας και, με τη μεσολάβηση της Μελίνας Μερκούρη, επέστρεψε τελικά στα Κύθηρα.
Λίγα μέτρα κάτω από τη Χώρα, εκεί όπου ο δρόμος κατηφορίζει προς τη θάλασσα, απλώνεται το Καψάλι με τους ιδιαίτερους, δίδυμους κόλπους του. Λειτουργεί ως λιμάνι της Χώρας, και από εκεί αντικρίζετε τον βράχο με το κάστρο που δεσπόζει στην κορυφή. Παρόλο που είναι το κοσμοπολίτικο επίκεντρο των Κυθήρων, ο οικισμός κρατά τον ήρεμο, νησιωτικό χαρακτήρα του.
Το Καψάλι αναφέρεται σε έγγραφα ήδη από τον 16ο αιώνα, αν και το λιμάνι όπως το βλέπετε σήμερα φτιάχτηκε τη δεκαετία του '60. Είναι ένα από τα πιο ευχάριστα σημεία για να περπατήσετε στον παραλιακό δρόμο, να κολυμπήσετε και να καθίσετε για φαγητό ή ποτό με θέα στους δύο κόλπους.
Απέναντι από το Καψάλι βρίσκεται η Χύτρα, η απόκρημνη βραχονησίδα που είναι γνωστή και ως «Αυγό». Η θαλάσσια σπηλιά της λειτουργεί ως καταφύγιο για φώκιες, ενώ στο άγριο τοπίο της φυτρώνει η σεμπρεβίβα, το μικρό κίτρινο λουλούδι που έχει γίνει σύμβολο των Κυθήρων.
Το πιο εντυπωσιακό σημείο της είναι η θαλάσσια σπηλιά της: έχει μήκος 200 μέτρα και ύψος 22 μέτρα, και στο βάθος της υπάρχει μια μικρή παραλία. Βρίσκεται στη νότια πλευρά της βραχονησίδας, νότια από το λιμάνι του Καψαλίου, και είναι προσβάσιμη μόνο με σκάφος. Η καλύτερη ώρα για την επίσκεψη είναι το απόγευμα, καθώς ο ήλιος που δύει φωτίζει με ιδιαίτερα χρώματα το εσωτερικό της.
Στα δυτικά του νησιού, ο Μυλοπόταμος είναι ένα παραδοσιακό χωριό που δεν θυμίζει σε τίποτα νησί. Έχει χαρακτηριστεί παραδοσιακός οικισμός και είναι γνωστός για τον καταρράκτη της Φόνισσας και τη μεσαιωνική Κάτω Χώρα με το ενετικό κάστρο. Ο κεντρικός οικισμός του λέγεται Άγιος Σώστης, από την ομώνυμη εκκλησία, και στην κεντρική του πλατεία θα απολαύσετε τον καφέ σας σε ένα παραδοσιακό καφενείο, κάτω από αιωνόβια πλατάνια και δίπλα σε μια λιμνούλα με πάπιες. Στο χωριό σώζονται και οι γούρνες του παλιού δημόσιου πλυσταριού στο Καμάρι, ενώ εδώ βρίσκεται και ο Άγιος Πέτρος, μία από τις σημαντικότερες εκκλησίες των Κυθήρων, χτισμένη στα χρόνια της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
Από τον Άγιο Σώστη ακολουθήστε το καλντερίμι που οδηγεί στη ρεματιά. Θα περάσετε πρώτα από τους καταρράκτες της Νεράιδας, στο τέλος του καλοκαιριού όμως εκεί υπάρχει ελάχιστο ή καθόλου νερό, και έπειτα από την περιοχή Μύλοι με άλλους τρεις καταρράκτες. Η λαγκαδιά ξεκινά από την τοποθεσία του καταρράκτη της Φόνισσας, με τη λιμνούλα που έχει πάντα παγωμένα νερά, και καταλήγει στην παραλία Καλάμι.
Στην εποχή ακμής του χωριού λειτουργούσαν περίπου 22-23 νερόμυλοι που άλεθαν σιτηρά. Σήμερα αρκετοί είναι ερειπωμένοι, αλλά ο 6ος που θα συναντήσετε στη διαδρομή είναι αποκατεστημένος και επισκέψιμος. Στη διαδρομή πλάι στον ποταμό θα δείτε και τον υδρόμυλο του Φιλίππη, που πλέον λειτουργεί μόνο ως αξιοθέατο.
Στην Κάτω Χώρα Μυλοποτάμου βρίσκεται το μικρό ενετικό κάστρο του οικισμού, ένα από τα πιο ατμοσφαιρικά αξιοθέατα των Κυθήρων. Χτίστηκε από τους Ενετούς το 1565, σύμφωνα με την επικρατέστερη χρονολόγηση, λόγω της στρατηγικής του θέσης και για την προστασία των κατοίκων από πειρατικές επιδρομές. Στην πύλη του δεσπόζει το φτερωτό Λιοντάρι του Αγίου Μάρκου, σύμβολο της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας της Βενετίας, με το βιβλίο που φέρει τη γνωστή επιγραφή «PAX TIBI MARCE EVANGELISTA MEUS». Σε ορισμένες αναφορές, η χρονολόγηση της πύλης ή της οχύρωσης δίνεται ως 1566.
Καθώς περπατάτε στον οικισμό θα δείτε ερείπια σπιτιών και 9 πέτρινες εκκλησίες του 16ου και του 17ου αιώνα, αρκετές από τις οποίες σώζουν εξαιρετικές τοιχογραφίες στο εσωτερικό τους.
Λίγο έξω από τον Μυλοπόταμο, στον όρμο Κόκκαλα, βρίσκεται το Σπήλαιο της Αγίας Σοφίας, το μεγαλύτερο σπήλαιο του νησιού. Η έκτασή του υπολογίζεται περίπου στα 2.000-2.200 τετραγωνικά μέτρα, ενώ το συνολικό μήκος που έχει εξερευνηθεί φτάνει τα 500-550 μέτρα, από τα οποία περίπου 200-220 μέτρα είναι επισκέψιμα. Μέσα του υπάρχουν τέσσερις λίμνες, καθώς και σταλακτίτες και σταλαγμίτες με διάφορες αποχρώσεις λόγω της μορφολογίας των πετρωμάτων.
Στην είσοδο του σπηλαίου θα δείτε βυζαντινές τοιχογραφίες αφιερωμένες στην Αγία Σοφία, την Ελπίδα, την Πίστη και την Αγάπη, που χρονολογούνται από τον 13ο αιώνα, ενώ βαθύτερα βρίσκεται μικρή εκκλησία αφιερωμένη στην Αγία Σοφία, από την οποία πήρε και το όνομά του. Ήταν το πρώτο σπήλαιο στην Ελλάδα που μελετήθηκε επιστημονικά, τη δεκαετία του 1930, από τον «Πατριάρχη» της ελληνικής Σπηλαιολογίας Ιωάννη Πετρόχειλο, ενώ εξερευνήθηκε λεπτομερώς και χαρτογραφήθηκε για πρώτη φορά το 1955 από το ζεύγος Πετρόχειλου.
Σύμφωνα με τη μυθολογία, ο Πάρις και η Ωραία Ελένη, κατά τη φυγή τους από την αρχαία Σπάρτη, βρήκαν καταφύγιο στο σπήλαιο και παντρεύτηκαν στον προθάλαμό του. Το σπήλαιο είναι συνήθως επισκέψιμο τους καλοκαιρινούς μήνες, περίπου από τις αρχές Ιουλίου μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου, αλλά καθώς το ωράριο μπορεί να αλλάζει, καλό είναι να το επιβεβαιώσετε πριν την επίσκεψή σας.
Στο βόρειο τμήμα των Κυθήρων, κρυμμένη ώστε να μη φαίνεται από τη θάλασσα, βρισκόταν η Παλαιοχώρα, η «αόρατη» βυζαντινή καστροπολιτεία του Αγίου Δημητρίου. Κτίστηκε τον 12ο αιώνα από Μονεμβασίτες και έγινε αργότερα η μεσαιωνική πρωτεύουσα των Κυθήρων. Ήταν κτισμένη σε ύψος 216 μέτρων, μπροστά στο φαράγγι του Κακού Λαγκαδιού όπου ενώνονται δύο χαράδρες, σε σημείο που δεν φαινόταν από τις παραλίες ούτε από τους πειρατές στη θάλασσα. Το φαράγγι αυτό καταλήγει στην ακτή της Κακιάς Λαγκάδας.
Τον Σεπτέμβριο του 1537 ο αρχιναύαρχος του τουρκικού στόλου Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα ανακάλυψε την κρυμμένη πολιτεία, την κούρσεψε, κατάσφαξε πολλούς κατοίκους, την πυρπόλησε και τη ρήμαξε, και από τότε δεν ξανακατοικήθηκε ποτέ. Κατά τον θρύλο, ο Μπαρμπαρόσα εντόπισε την «αόρατη» πόλη από τον καπνό που έβγαζαν οι καμινάδες των σπιτιών, και στη συνέχεια το πλήρωμά του σκότωσε 7.000 αμάχους, ο αριθμός όμως αυτός ανήκει στην παράδοση και όχι στην τεκμηριωμένη ιστορία. Η Παλαιοχώρα βρίσκεται κοντά στον Ποταμό.
Το Διακόφτι είναι το βασικότερο λιμάνι των Κυθήρων, και εκεί λειτουργεί από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 το σύγχρονο επιβατικό λιμάνι. Οφείλει την ονομασία του στη διπλανή ομώνυμη νησίδα, η οποία συνδέεται με τα υπόλοιπα Κύθηρα μέσω μιας τσιμεντένιας γέφυρας και δημιουργεί έναν προστατευμένο όρμο. Στον οικισμό υπάρχουν πολλά καταλύματα, παραλία, εστιατόρια και καφέ, ενώ στο βουνό από πάνω του δεσπόζει το μοναστήρι της Αγίας Μονής, που κτίστηκε το 1767.
Η πιο χαρακτηριστική πινελιά στο τοπίο είναι το ημιβυθισμένο ναυάγιο του Nordland: το πλοίο είναι σήμερα μισοβυθισμένο, καθώς προσέκρουσε στη νησίδα Πρασονήσι στις 29 Αυγούστου 2000, και ένα τμήμα του σκαριού του στέκεται ακόμη ορατό πάνω από την επιφάνεια του νερού. Ανατολικά του οικισμού βρίσκεται και η σπηλιά του Χούστη, που κατοικείται από το 3.800 π.Χ.
Στο βορειοανατολικό τμήμα του νησιού, η Αγία Πελαγία είναι ένας από τους βασικούς παραλιακούς οικισμούς του βορρά και υπήρξε παλαιότερα σημαντικό λιμάνι του νησιού, ενώ απέχει 108 ναυτικά μίλια από τον Πειραιά. Εδώ καταλήγει ο κύριος οδικός άξονας του νησιού, που τη συνδέει με τη Χώρα Κυθήρων, από την οποία απέχει περίπου 25 χλμ. προς τα βόρεια. Πολλοί επισκέπτες την επιλέγουν ως βάση για να εξερευνήσουν το βόρειο τμήμα του νησιού.
Γύρω από την Αγία Πελαγία υπάρχουν αρκετές παραλίες: η παραλία του οικισμού και, νότια του χωριού, η Φυρή Άμμος, το Καλαμίτσι, ο Λορέντζος και η Λαγκάδα. Νότια του χωριού, προς τον Ποταμό, βρίσκεται και το σπήλαιο της Αγίας Σοφίας της περιοχής. Νοτιοανατολικά απλώνεται το φαράγγι της Κακής Λαγκάδας, όπου έχουν αναπτυχθεί δραστηριότητες πεζοπορίας, κατάβασης φαραγγιών και αναρρίχησης, καθώς και εξοπλισμένη διαδρομή via ferrata με σταθερά συρματόσχοινα και μεταλλικά πατήματα.
Στην ανατολική πλευρά του νησιού, περίπου 20 χλμ. βορειοανατολικά της Χώρας, βρίσκεται ο Αβλέμονας, ένα ήσυχο λιμανάκι με μικρό ενετικό κάστρο. Είναι ένα παραθαλάσσιο ψαροχώρι που οι ίδιοι οι Κυθήριοι θεωρούν ίσως τον ομορφότερο οικισμό του νησιού και ένα από τα ομορφότερα ψαροχώρια της Μεσογείου. Στο ύψωμα απέναντι από τον κολπίσκο του σώζονται τα ερείπια ενετικού φρουρίου του 13ου με 16ου αιώνα, γνωστού ως «Καστράκι».
Στον Αβλέμονα βρίσκεται και η θέση «Λουτρό της Αφροδίτης», ένας πολύ μικρός κολπίσκος εν είδει πισίνας, εξαιρετικής ομορφιάς και πολύ καλός για βουτιές. Το λιμανάκι του έχει και ιστορική σημασία: ήταν το σημείο αποβίβασης των Άγγλων όταν κατέλαβαν τα Κύθηρα το 1809.
Στα ανοιχτά του Αβλέμονα κρύβονται δύο λιγότερο γνωστές αλλά εντυπωσιακές ιστορίες. Η πρώτη είναι το ναυάγιο του «Μέντωρ», το πλοίο του λόρδου Έλγιν, που το 1802 μετέφερε κλεμμένα γλυπτά του Παρθενώνα και βυθίστηκε έξω από το λιμανάκι του Αβλέμονα. Το ναυάγιο εντοπίστηκε το 1980, σε βάθος περίπου 20 μέτρων, από ομάδα αρχαιολόγων του Ινστιτούτου Ενάλιων Αρχαιολογικών Ερευνών. Μετά το ναυάγιο, ο Έλγιν είχε χρησιμοποιήσει Καλύμνιους ελεύθερους δύτες για να ανελκύσει ό,τι μπορούσε από το πολύτιμο φορτίο.
Η δεύτερη ιστορία αφορά τις Δραγονάρες, τη μικρή και τη μεγάλη: δύο βραχονησίδες κοντά στις ανατολικές ακτές των Κυθήρων. Η ονομασία τους προέρχεται από το ιταλικό «drago nera», που σημαίνει μαύρος δράκος, επειδή μοιάζουν με δύο δρακόντισσες ξαπλωμένες στη θάλασσα. Στη μικρή Δραγονάρα εντοπίστηκε αρχαίο ιερό του Ποσειδώνα, στο οποίο βρέθηκαν 250 νομίσματα από 54 πόλεις της Μεσογείου και του Ευξείνου, μαρτυρία ότι τα Κύθηρα ήταν κομβικό σημείο για τους αρχαίους θαλασσοπόρους.
Λίγα χιλιόμετρα από τον Αβλέμονα, η Παλαιόπολη είναι το αρχαιολογικό κέντρο του νησιού και διοικητικά ανήκει στον δήμο Κυθήρων. Εκεί, κοντά στη σημερινή Παλαιόπολη, βρισκόταν η αρχαία Σκάνδεια, μια πόλη που αναφέρεται από τον Όμηρο στην Ιλιάδα. Κατά τον Πελοποννησιακό πόλεμο ο Αθηναίος στρατηγός Νικίας επιτέθηκε στα Κύθηρα με 60 τριήρεις, και δέκα από αυτές κατέλαβαν τη Σκάνδεια. Στη θέση Καστρί της σημερινής Παλαιόπολης είχαν αποβιβαστεί Κρήτες της Μινωικής εποχής, γύρω στο 2.000 π.Χ.
Η σύνδεση του νησιού με την Αφροδίτη γίνεται εδώ ακόμη πιο έντονη: σύμφωνα με τη Θεογονία του Ησιόδου, η θεά γεννήθηκε στον αφρό της θάλασσας των Κυθήρων και λατρευόταν ιδιαίτερα στο νησί κατά την αρχαιότητα, γι' αυτό και την αποκαλούσαν «Κυθέρεια». Από την Παλαιόπολη μπορείτε να ανέβετε σε δύο γειτονικούς λόφους με μοναδική θέα, όπου βρίσκονται ο Άγιος Γεώργιος στο Βουνό και η Αγία Μόνη, ενώ στο ίδιο βουνό με τον Άγιο Γεώργιο έχει βρεθεί και μινωικό ιερό.
Το Καλαδί θεωρείται μία από τις πιο γνωστές παραλίες των Κυθήρων, και όχι άδικα. Η κεντρική ακτή έχει βότσαλα και γαλαζοπράσινα νερά, ενώ δίπλα της ανοίγονται ακόμη δύο μικρότεροι κολπίσκοι. Τα βράχια προσφέρουν φυσική σκιά, κάτι ιδιαίτερα χρήσιμο τις ζεστές μεσημεριανές ώρες.
Για να φτάσετε στην παραλία, θα χρειαστεί να κατεβείτε τα πολλά σκαλοπάτια του μονοπατιού. Η κατάβαση είναι σχετικά εύκολη, αλλά η ανάβαση θέλει λίγη προσπάθεια, γι’ αυτό προτιμήστε τις πιο δροσερές ώρες της ημέρας για την επίσκεψή σας.
Στους δύο λόφους πάνω από την Παλαιόπολη και το Διακόφτι βρίσκονται δύο σημεία με μοναδική θέα. Στην κορυφή του Βουνού, ανάμεσα στο Διακόφτι και τον Αβλέμονα, σώζεται η βυζαντινή εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, ένα συγκρότημα δύο ναών: ο ανατολικός είναι αφιερωμένος στον Άγιο Γεώργιο και ο δυτικός μονόχωρος στην Παναγία Μυρτιδιώτισσα και τον Άγιο Νικόλαο. Από την πρώτη φάση του ναού σώζεται ψηφιδωτό δάπεδο που χρονολογείται στις αρχές του 7ου αιώνα μ.Χ.
Η κορυφή αυτή είναι τόπος λατρείας εδώ και 3.500 χρόνια, καθώς τον 16ο αιώνα π.Χ. λειτουργούσε εκεί Μινωικό ιερό κορυφής. Είναι ίσως το πιο αμφιθεατρικό σημείο του νησιού, με θέα τις ακτές της Πελοποννήσου, το Διακόφτι, τον Αβλέμονα, την Παλαιόπολη και σχεδόν ολόκληρο το νησί. Στον διπλανό λόφο, πάνω από το Διακόφτι, βρίσκεται το μοναστήρι της Αγίας Μονής, που κτίστηκε το 1767 και εποπτεύει την ευρύτερη περιοχή.
Η Ιερά Μονή Μυρτιδίων είναι το σημαντικότερο λατρευτικό κέντρο των Κυθήρων και η μεγαλύτερη μονή του νησιού, στην περιοχή των Μυρτιδίων, στα δυτικά. Είναι αφιερωμένη στην Παναγία τη Μυρτιδιώτισσα, προστάτιδα του νησιού, της οποίας η κατά την παράδοση θαυματουργή εικόνα φυλάσσεται στην εκκλησία της μονής. Ο νεότερος ναός της Μυρτιδιώτισσας χτίστηκε τον 19ο αιώνα από τον Τήνιο ναοδόμο Ζαχαρία Φιλιππότη, ενώ το κωδωνοστάσιο, από πωρόλιθο των Μυρτιδίων, ανεγέρθηκε το 1888.
Η εύρεση της εικόνας της Παναγίας τοποθετείται από την παράδοση σε παλαιότερους αιώνες, με διαφορετικές χρονολογήσεις, και πήρε το προσωνύμιο Μυρτιδιώτισσα επειδή, σύμφωνα με την παράδοση, τη βρήκε ένας βοσκός σε μια τοποθεσία γεμάτη μυρτιές. Στη μονή γίνονται δύο κύριες πανηγύρεις, τον Δεκαπενταύγουστο και κυρίως στις 24 Σεπτεμβρίου, ημέρα κατά την οποία κατά την παράδοση βρέθηκε η εικόνα. Παλαιότατο έθιμο των Κυθήρων είναι και η λιτάνευση («γύρα») της εικόνας, που συνεχίζεται σήμερα την περίοδο του Πάσχα και διαρκεί 15 ημέρες.
Η Μονή της Αγίας Ελέσας είναι χτισμένη σε ένα από τα υψηλότερα σημεία στα νότια του νησιού, πάνω σε ένα βουνό περίπου τετρακοσίων μέτρων, με καταπληκτική θέα. Το μοναστήρι χτίστηκε στον τόπο όπου μαρτύρησε η Αγία Ελέσα, ενώ ο νεότερος μονόχωρος ναός του χτίστηκε το 1871. Μαζί με την Παναγία Μυρτιδιώτισσα και την Αγία Μόνη, η Αγία Ελέσα είναι ένα από τα τρία μοναστήρια των Κυθήρων που βρίσκονται σε αντικρυστές κορυφές βουνών.
Από το βουνό της Αγίας Ελέσας μπορεί κανείς να δει την παραλία του Μελιδονίου, αλλά και σχεδόν όλο το νησί. Η μνήμη της Αγίας γιορτάζεται την 1η Αυγούστου, αν βρίσκεστε στο νησί εκείνες τις μέρες, η γιορτή στο μοναστήρι είναι μια ευκαιρία να γνωρίσετε την παράδοση των Κυθήρων.
Ο Ποταμός είναι το μεγαλύτερο χωριό των Κυθήρων, κτισμένο σε υψόμετρο 340 μέτρων στο βόρειο τμήμα του νησιού, και θεωρείται το πολιτικό κέντρο του νησιού. Αποκαλείται και «της Κυράς το χωριό», εξαιτίας της εικόνας της Παναγίας από τα Ιεροσόλυμα που βρίσκεται στον ναό της Παναγίας της Ιλαριώτισσας. Κάθε Κυριακή διοργανώνεται στην κεντρική του πλατεία παζάρι με ντόπια γεωργικά και κτηνοτροφικά προϊόντα, μια καλή αφορμή για να επισκεφθείτε το χωριό αν συμπέσει με την παραμονή σας.
Κοντά στον Ποταμό βρίσκονται και δύο ακόμη σημεία ενδιαφέροντος: η Παλιόχωρα, η ερειπωμένη βυζαντινή πρωτεύουσα του νησιού που καταστράφηκε το 1537 από τον Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα, και η Μονή του Οσίου Θεοδώρου, που κατασκευάστηκε τον 12ο και 13ο αιώνα.
Το Λιβάδι (ή Κάτω Λιβάδι) βρίσκεται στο νότιο τμήμα του νησιού, σε υψόμετρο 270 μέτρων και περίπου 4 χλμ. βόρεια από τη Χώρα. Στο χωριό βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Ανδρέα, που χτίστηκε κατά τη βυζαντινή περίοδο και είναι μία από τις μεγαλύτερες του νησιού, ενώ στο Κάτω Λιβάδι λειτουργεί και βυζαντινό μουσείο που παρουσιάζει βυζαντινή τέχνη, όπως εικόνες και τοιχογραφίες.
Στην περιοχή του Λιβαδιού βρίσκεται ένα από τα πιο εντυπωσιακά μνημεία της Αγγλοκρατίας: η Γέφυρα Κατουνίου. Κτίστηκε από τους Άγγλους τη δεκαετία του 1820, με το 1826 και το 1829 να εμφανίζονται ως πιθανές χρονολογίες ολοκλήρωσης, και είναι μία από τις μεγαλύτερες πέτρινες γέφυρες της Ελλάδας. Στηρίζεται σε 13 τόξα σε απόλυτη συμμετρία και έχει 12 θυρίδες, με μήκος 110 μέτρα, ύψος 15 μέτρα και πλάτος 6 μέτρα. Κατασκευάστηκε, μέσω αγγαρείας από ντόπιους κατοίκους, από τον Άγγλο διοικητή Μακφέιλ σε σχέδια του Εβαρίστο ντε Κίρικο.
Κατά τον θρύλο, ο Άγγλος διοικητής αποφάσισε να χτιστεί η γέφυρα κοντά στο σπίτι μιας όμορφης κοπέλας του οικισμού του Κατουνίου, την οποία είχε ερωτευτεί, ώστε να πηγαίνει καθημερινά να επιτηρεί τα έργα και να τη βλέπει. Αν έχετε χρόνο, αξίζει να περπατήσετε τη γέφυρα και να δείτε τα τόξα της από κάτω.
Στο βορειότερο τμήμα του νησιού, μετά το χωριό Ποταμός, βρίσκεται ο Καραβάς, ένα από τα πιο καταπράσινα χωριά των Κυθήρων, με άφθονο νερό να τρέχει ασταμάτητα στα λαγκάδια του. Η πιο γνωστή πηγή της περιοχής είναι η ξακουστή πηγή του Αμίρ Αλή. Σύμφωνα με την παράδοση, ο Καραβάς κατοικήθηκε από Έλληνες Κύπριους που κατάγονταν από το ομώνυμο χωριό Καραβάς της Κερύνειας.
Στο βόρειο άκρο του νησιού στέκει ο φάρος του Μουδαρίου, ύψους 25 μέτρων, που χτίστηκε το 1857 από τους Άγγλους. Ο δρόμος προς τα εκεί είναι μέρος της ομορφιάς της επίσκεψης, μέσα από καταπράσινες πλαγιές με ανοιχτή θέα προς το πέλαγος.
Η ομορφιά των Κυθήρων δεν περιορίζεται στα παράλια: στην καρδιά του νησιού ξετυλίγεται ένα δίκτυο παραδοσιακών χωριών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα μεσαιωνικά Αρωνιάδικα και η αλληλουχία παραδοσιακών χωριών στο κέντρο του νησιού, που συγκαταλέγονται στα αξιοθέατα των Κυθήρων. Καθώς τα Κύθηρα δεν περιλαμβάνουν καμία πόλη ή κωμόπολη παρά μόνο χωριά, εδώ συναντάτε την πιο αυθεντική όψη της καθημερινής ζωής του νησιού.
Σε όλο το νησί υπάρχει μεγάλο πλήθος από παλαιούς ναούς και μονές από τον 13ο αιώνα και ύστερα, καθώς και πολλά βυζαντινά και ενετικά μνημεία και μερικά αγγλικά, μια συνεχής διαδρομή στην ιστορία που ξεδιπλώνεται από χωριό σε χωριό. Πάρτε τον χρόνο σας να περιπλανηθείτε στα σοκάκια τους και να σταθείτε στις πλατείες τους.
Πέρα από το φημισμένο σπήλαιο της Αγίας Σοφίας στον Μυλοπόταμο, τα Κύθηρα έχουν και άλλα σπήλαια που αξίζει να γνωρίσετε. Χαρακτηριστικό είναι ότι ναοί της Αγίας Σοφίας μέσα σε σπήλαια υπάρχουν σε τρία σημεία του νησιού: στον Μυλοπόταμο, στον Κάλαμο και στην Αγία Πελαγία.
Ανατολικά του Διακοφτιού βρίσκεται και η σπηλιά του Χούστη, ένα σπήλαιο που κατοικείται από το 3.800 π.Χ. και μαρτυρεί την πανάρχαια ανθρώπινη παρουσία στο νησί. Είναι σημεία που συμπληρώνουν την εικόνα ενός τόπου με βαθιά ιστορία, κρυμμένη ακόμη και κάτω από την επιφάνεια του εδάφους.
Πέρα από το Καλαδί και την Παλαιόπολη, τα Κύθηρα έχουν πολλές παραλίες, με επιλογές για διαφορετικά γούστα. Στις κυριότερες παραλίες του νησιού περιλαμβάνονται το Διακόφτι, η Παλαιόπολη, το Καλαδί, οι Όχελες, η Φυρή Άμμος, το Μελιδόνι, το Καψάλι, η Αγία Πελαγία, οι Φούρνοι, ο Χαλκός, η Κομπονάδα και η Πλατιά Άμμος.
Στην περιοχή της Αγίας Πελαγίας, στον βορρά, θα βρείτε επιπλέον παραλίες όπως το Καλαμίτσι, ο Λορέντζος και η Λαγκάδα, όλες νότια του χωριού. Κάθε ακτή έχει τον δικό της χαρακτήρα, από αμμώδεις και οργανωμένες μέχρι μικρές παραλίες με βότσαλα, οπότε αξίζει να αφήσετε χρόνο για να εξερευνήσετε όσες περισσότερες μπορείτε.
Στα Κύθηρα φτάνετε είτε ακτοπλοϊκά είτε αεροπορικά. Ακτοπλοϊκά, το νησί συνδέεται με τον Πειραιά, τη Νεάπολη Λακωνίας, το Γύθειο και το λιμάνι του Καστελίου Κισσάμου στην Κρήτη, ανάλογα με την περίοδο και τα διαθέσιμα δρομολόγια. Το βασικότερο λιμάνι είναι το Διακόφτι, όπου λειτουργεί από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 το σύγχρονο επιβατικό λιμάνι, ενώ η Αγία Πελαγία υπήρξε παλαιότερα σημαντικό λιμάνι του βορρά. Επειδή τα δρομολόγια αλλάζουν ανά εποχή, καλό είναι να τα επιβεβαιώνετε πριν το ταξίδι σας.
Αεροπορικά, τα Κύθηρα διαθέτουν Κρατικό Αερολιμένα, τον «Αλέξανδρο Αριστοτέλους Ωνάση», και συνδέονται με την Αθήνα όλο τον χρόνο. Το αεροδρόμιο βρίσκεται 24 χλμ. από τη Χώρα Κυθήρων. Από τον Απρίλιο έως τον Οκτώβριο πραγματοποιούνται και charter πτήσεις προς το νησί από χώρες του εξωτερικού όπως η Δανία και η Ολλανδία.
Σε αριθμούς, τα Κύθηρα έχουν έκταση 277,746 τετραγωνικά χιλιόμετρα και είναι ένα επίμηκες νησί, με μήκος 29 χιλιόμετρα και πλάτος 18 χιλιόμετρα. Σύμφωνα με την απογραφή του 2021 έχουν πληθυσμό 3.605 κατοίκους. Οι αποστάσεις είναι σχετικά μεγάλες για τον χάρτη του νησιού, οπότε για να γνωρίσετε άνετα τα αξιοθέατα προτείνεται νοίκιασμα αυτοκινήτου ή δικύκλου.
Ως προς την εποχή, αν θέλετε να συνδυάσετε αξιοθέατα και θάλασσα, οι καλοκαιρινοί μήνες είναι οι πιο βολικοί, καθώς τότε λειτουργούν εποχικά αξιοθέατα όπως το σπήλαιο της Αγίας Σοφίας, που είναι συνήθως επισκέψιμο από τις αρχές Ιουλίου μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου. Επιβεβαιώστε ωστόσο τα ωράρια και τα δρομολόγια πριν φύγετε, καθώς αλλάζουν από χρονιά σε χρονιά.
Για τη διαμονή σας, ρίξτε μια ματιά στις επιλογές καταλυμάτων στα Κύθηρα μέσα από τη σελίδα μας. Η Travelmyth ταξινομεί τις διαμονές ανάλογα με τα ενδιαφέροντά σας, ώστε να βρίσκετε εύκολα το κατάλυμα που σας ταιριάζει.