7,258,491 ξενοδοχείασε 60 κατηγορίες
Λίγες πόλεις στην Ελλάδα χτίστηκαν κάτω από τον θρόνο ενός θεού. Το Λιτόχωρο είναι μία από αυτές: σκαρφαλωμένο στις ανατολικές πλαγιές του Ολύμπου, εκεί όπου το φαράγγι του Ενιπέα βγαίνει από το βουνό, κρατάει το προσωνύμιο «η πύλη των Θεών». Το παράδοξο είναι πως αυτή η ορεινή κωμόπολη των 6.615 κατοίκων αναδείχθηκε σε ναυτικό κέντρο, παρότι δεν ακουμπάει καν στη θάλασσα: τα πιο επιβλητικά παλιά αρχοντικά της ανήκαν σε καπεταναίους. Βουνό και θάλασσα, λοιπόν, στο ίδιο εισιτήριο.
Στην ομάδα της Travelmyth, της μηχανής αναζήτησης διαμονής που εξειδικεύεται στις εξατομικευμένες προτάσεις ανάλογα με τα ενδιαφέροντα κάθε χρήστη, ετοιμάσαμε αυτόν τον οδηγό για όσα αξίζει να δείτε στο Λιτόχωρο και στον Όλυμπο από πάνω του. Θα σας πάμε από το φαράγγι του Ενιπέα και τα Πριόνια, την αφετηρία για τις κορυφές, μέχρι τη Μονή του Αγίου Διονυσίου, το Ναυτικό Μουσείο, τα καλντερίμια της παλιάς πόλης και τις παραλίες της Πλάκας.
Ξεκινήστε την περιήγησή σας με μια βόλτα στην παλιά πόλη. Ο παλιός οικισμός του Λιτοχώρου είναι ένα δίκτυο από λιθόστρωτα καλντερίμια, πέτρινες βρύσες και σπίτια μακεδονίτικης αρχιτεκτονικής, ανάμεσα στα οποία ξεχωρίζουν τα νεοκλασικά καπετανόσπιτα. Δεν είναι διακοσμητικά: μαρτυρούν την εποχή που ο τόπος έγινε ναυτικό κέντρο χωρίς καν να ακουμπάει στη θάλασσα. Κατά την παράδοση, τη ναυτική γνώση και εμπειρία έφεραν Χριστιανοί που εγκαταστάθηκαν εδώ από νησιά, και η ναυτιλία έφερε ευμάρεια κυρίως τον 19ο αιώνα.
Η ναυτική αυτή παράδοση συνδέεται και με ένα σημαντικό ιστορικό επεισόδιο. Τη νύχτα της 18ης προς 19η Οκτωβρίου 1912, στον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο, οι λιτοχωρίτες καπεταναίοι Νικόλαος Βλαχόπουλος και Μιχαήλ Κωφός οδήγησαν ως πλοηγοί τον υδραίο υποπλοίαρχο Νικόλαο Βότση στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης, όπου εκείνος τορπίλισε το οθωμανικό θωρηκτό «Φετχί Μπουλέντ».
Στην είσοδο της πόλης βρίσκεται το Ναυτικό Μουσείο Λιτοχώρου, του οποίου ο φορέας ιδρύθηκε το 2004. Εκεί εκτίθενται ομοιώματα πλοίων, όργανα ναυσιπλοΐας και κειμήλια των λιτοχωριτών ναυτικών. Στο κοντινό πάρκο Κατούνια βρίσκονται το μνημείο των πεσόντων των ετών 1912-1922 και οι προτομές των πρωτεργατών της Επανάστασης του Ολύμπου του 1878. Στην ίδια πόλη λειτουργεί και η Δημοτική Πινακοθήκη «Βασίλειος Ιθακήσιος», που φέρει το όνομα του ζωγράφου Βασιλείου Ιθακήσιου, ο οποίος γεννήθηκε στο Ακρωτήρι Μυτιλήνης, συνδέθηκε στενά με τον Όλυμπο και ανακηρύχθηκε επίτιμος δημότης Λιτοχώρου.
Αν έχετε χρόνο για ένα μόνο πράγμα έξω από την πόλη, κάντε το αυτό. Το φαράγγι του Ενιπέα χαράζει βαθιά τις ανατολικές πλαγιές του Ολύμπου και καταλήγει ακριβώς στο Λιτόχωρο. Η κλασική διαδρομή ξεκινά από τη θέση Μύλοι, λίγο πάνω από την πόλη, ακολουθεί τον ποταμό ανάμεσα σε ξύλινα γεφυράκια, καταρράκτες και βαθιές φυσικές λιμνούλες, και είναι τμήμα του διεθνούς μονοπατιού Ε4. Ο Ενιπέας είναι ο ποταμός που διασχίζει το ομώνυμο φαράγγι και τα νερά του παραμένουν ιδιαίτερα κρύα κοντά στις πηγές του.
Αναλυτικά τη διαδρομή, το πώς θα φτάσετε στα Πριόνια, τους χρόνους και τι να προσέξετε τα βρίσκετε στον πλήρη οδηγό μας: Φαράγγι Ενιπέα (Όλυμπος): Η διαδρομή πεζοπορίας από τα Πριόνια στο Λιτόχωρο.
Τα Πριόνια είναι το τελευταίο σημείο της ασφαλτοστρωμένης διαδρομής από το Λιτόχωρο που προσεγγίζεται με αυτοκίνητο και μία από τις βασικές αφετηρίες για τις ψηλές κορυφές. Εκεί, σε υψόμετρο περίπου 1.100 μέτρων, βρίσκονται οι πηγές του Ενιπέα. Από πάνω απλώνεται ο Όλυμπος, το ψηλότερο βουνό της Ελλάδας, με τον Μύτικα να φτάνει τα 2.918 μέτρα. Δίπλα του υψώνεται το Στεφάνι, γνωστό και ως «Θρόνος του Δία», με τη χαρακτηριστική απόκρημνη όψη του.
Μια διαδρομή οδηγεί από τα Πριόνια στο καταφύγιο «Σπήλιος Αγαπητός», στα 2.100 μέτρα, ένα από τα πολλά ορειβατικά καταφύγια του βουνού· ψηλότερα ανοίγεται το Οροπέδιο των Μουσών, που πήρε το όνομά του από τις εννέα Μούσες. Όλη η περιοχή προστατεύεται: ο Όλυμπος κηρύχθηκε το 1938 ο πρώτος Εθνικός Δρυμός της Ελλάδας, από το 1981 είναι Απόθεμα Βιόσφαιρας της UNESCO και το 2026 η ευρύτερη περιοχή του εντάχθηκε στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς.
Στα βορειοδυτικά του Λιτοχώρου, σε υψόμετρο 900 μέτρων και 17 χιλιόμετρα από την πόλη, βρίσκεται η Παλαιά Μονή του Αγίου Διονυσίου εν Ολύμπω. Ιδρύθηκε τον 16ο αιώνα, γύρω στο 1542, από τον ίδιο τον άγιο, που είναι και ο πολιούχος του Λιτοχώρου. Η μονή πυρπολήθηκε το 1828 από τους Οθωμανούς και καταστράφηκε το 1943 από τα γερμανικά στρατεύματα· μετά την καταστροφή, η μοναστική κοινότητα μεταφέρθηκε το 1950 στο παλιό Μετόχι, όπου βρίσκεται σήμερα η Νέα Μονή, στην περιοχή της Σκάλας Λιτοχώρου. Γιορτάζει στις 23 Ιανουαρίου.
Η θάλασσα του Λιτοχώρου είναι η Πλάκα, ανατολικά της πόλης, μια λωρίδα ακτής που εκτείνεται από τη Λεπτοκαρυά μέχρι το λιμάνι της Γρίτσας. Η Πλάκα Λιτοχώρου και η Γρίτσα είναι από τις κοντινότερες οργανωμένες παραλίες, με αμμώδη και βοτσαλωτά τμήματα και καθαρά νερά. Βορειότερα, το Βαρικό απλώνεται σε μια μεγαλύτερη και πιο ήσυχη ακτή με άμμο, βότσαλα και ρηχά νερά, ενώ γύρω τους υπάρχουν κατοικίες, κτήματα με ελαιόδεντρα και επιλογές για φαγητό και καφέ. Είναι η άλλη μισή μέρα του Λιτοχώρου: το πρωί στο βουνό, το απόγευμα στη θάλασσα.
Στο πάνω άκρο του οικισμού στέκει το ξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής, και σε λόφο μπροστά στο φαράγγι το ξωκλήσι του Προφήτη Ηλία. Στην περιοχή βρίσκεται ακόμη ο ναός των Αγίων Αποστόλων. Για μια εύκολη βόλτα μέσα στη φύση, η δασική περιοχή του Αϊ Γιάννη, λίγα χιλιόμετρα από την πόλη, προσφέρει σκιά και δροσιά τους καλοκαιρινούς μήνες.
Το Λιτόχωρο κάθεται στο κέντρο μιας περιοχής γεμάτης προορισμούς. Κοντά βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος του Δίου, η ιερή πόλη των Μακεδόνων στους πρόποδες του Ολύμπου. Λίγο πιο πέρα, ο Παλαιός Παντελεήμονας, ένα γραφικό πετρόχτιστο χωριό στις πλαγιές του βουνού, και παραθαλάσσια η Λεπτοκαρυά. Στην ανατολική πλευρά του βουνού, με πρόσβαση από το χωριό Δίον, τρέχει το Ρέμα Ορλιά με τους καταρράκτες του, μια ακόμη διαδρομή για τους λάτρεις της φύσης.
Πώς θα φτάσετε. Το Λιτόχωρο απέχει περίπου 23 χιλιόμετρα από την Κατερίνη, 65 από τη Λάρισα και 92 από τη Θεσσαλονίκη, και διαθέτει σιδηροδρομικό σταθμό στην παράκτια ζώνη, ο οποίος εξυπηρετείται από τα δρομολόγια της γραμμής Θεσσαλονίκη-Λάρισα. Με αυτοκίνητο, η πρόσβαση γίνεται μέσω του αυτοκινητόδρομου Α1 από την περιοχή της Πλάκας Λιτοχώρου.
Καλύτερη εποχή. Για το φαράγγι, οι ηπιότερες περίοδοι είναι συνήθως η άνοιξη και το φθινόπωρο. Για τις ψηλές κορυφές, η συνηθέστερη πεζοπορική περίοδος εκτείνεται από τις αρχές του καλοκαιριού έως τις αρχές του φθινοπώρου, πάντα ανάλογα με το χιόνι και τις καιρικές συνθήκες. Τον χειμώνα απαιτούνται κατάλληλος εξοπλισμός και ορειβατική εμπειρία, ενώ ο Όλυμπος ντύνεται στα χιόνια και η πόλη γίνεται ορεινός προορισμός. Για τον συνδυασμό βουνού και θάλασσας, το καλοκαίρι δίνει και τις δύο εμπειρίες στην ίδια μέρα.
Πού να μείνετε. Το Λιτόχωρο είναι βολική βάση είτε ανεβαίνετε στον Όλυμπο είτε κατεβαίνετε στην Πλάκα. Στην Travelmyth υπάρχουν πάνω από 200 καταλύματα στην περιοχή του Λιτοχώρου, που ταξινομούνται ανάλογα με τα ενδιαφέροντά σας, ώστε να βρείτε αυτό που ταιριάζει στο δικό σας ταξίδι.