Νάξος αξιοθέατα: Τι να δείτε στη Νάξο

Η Νάξος είναι το μεγαλύτερο νησί των Κυκλάδων, με έκταση γύρω στα 430 τετραγωνικά χιλιόμετρα στην καρδιά του Αιγαίου. Εδώ το βουνό συναντά τη θάλασσα: ο Ζας, η ψηλότερη κορυφή των Κυκλάδων, φτάνει περίπου τα 1.004 μέτρα και υψώνεται πάνω από εύφορες κοιλάδες, ορεινά πετρόχτιστα χωριά και μια ακτογραμμή με χρυσές αμμουδιές. Φτάνοντας με το πλοίο, το πρώτο πράγμα που αντικρίζετε είναι η Πορτάρα, η τεράστια μαρμάρινη πύλη ενός αρχαίου ναού που στέκει μόνη της στο νησάκι Παλάτια. Πίσω της απλώνεται μια ολόκληρη ιστορία, από τους αρχαϊκούς ναούς και τους κολοσσιαίους Κούρους μέχρι το ενετικό Κάστρο και τα βυζαντινά μνημεία της ενδοχώρας.

Στην ομάδα της Travelmyth, της μηχανής αναζήτησης διαμονής που εξειδικεύεται στις εξατομικευμένες προτάσεις ανάλογα με τα ενδιαφέροντα κάθε χρήστη, ετοιμάσαμε αυτόν τον οδηγό για τα αξιοθέατα της Νάξου. Θα σας ξεναγήσουμε στα δύο πιο εμβληματικά σημεία του νησιού, την Πορτάρα και την ορεινή Απείρανθο, και θα σας δείξουμε τι άλλο αξίζει να δείτε: το ενετικό Κάστρο της Χώρας, τον ναό της Δήμητρας, τους αρχαίους Κούρους, το όρος Ζας, τις βυζαντινές εκκλησίες, τους πύργους και τα γραφικά χωριά της Τραγαίας.

Πρωτεύουσα και λιμάνι του νησιού είναι η Χώρα, χτισμένη στη θέση της αρχαίας πόλης στη δυτική ακτή. Στενά δρομάκια με καμάρες, πέτρινα αρχοντικά και μικρά μαγαζάκια ανηφορίζουν γύρω και μέσα στο μεσαιωνικό Κάστρο. Το 1207 ο Ενετός Μάρκος Σανούδος κατέλαβε τη Νάξο, ίδρυσε το Δουκάτο του Αρχιπελάγους και έκανε το νησί πρωτεύουσά του. Αυτή η ενετική κληρονομιά είναι ακόμη εμφανής στην παλιά πόλη.

Το Κάστρο ενισχυόταν κάποτε από δώδεκα πύργους, από τους οποίους σώζεται μόνο ένας, ο στρογγυλός Πύργος Κρίσπι, γνωστός και ως Πύργος Γλέζου, κοντά σε μία από τις πύλες του Κάστρου. Γύρω από το οχυρό αναπτύχθηκαν οι συνοικίες της Χώρας: ο Μπούργος βόρεια του Κάστρου και το Νιο Χωριό νότια. Σήμερα, περπατώντας στα καλντερίμια, περνάτε κάτω από καμάρες, ανάμεσα σε πέτρινα σπίτια και μικρές αυλές, μέχρι να ξαναβγείτε στη θέα προς το λιμάνι.

Το Αρχαιολογικό Μουσείο της Νάξου στεγαζόταν στο παλιό κτίριο της Εμπορικής Σχολής των Ιησουιτών, ενώ κατά την περίοδο των εργασιών λειτουργεί προσωρινή έκθεση στην Αγία Ούρσουλα. Οι συλλογές του καλύπτουν μια τεράστια περίοδο, από τους νεολιθικούς μέχρι τους παλαιοχριστιανικούς χρόνους, ενώ ξεχωρίζει το ψηφιδωτό δάπεδο με τη γυναικεία μορφή που ιππεύει θαλάσσιο τέρας.

Ο Πύργος Κρίσπι-Γλέζου, γνωστός και ως Πύργος της Απεραθίτισσας, έχει στεγάσει το Βυζαντινό Μουσείο της Νάξου, όμως πριν από την επίσκεψη χρειάζεται έλεγχος της τρέχουσας πρόσβασης, καθώς ο χώρος μπορεί να παραμένει κλειστός λόγω εργασιών αποκατάστασης.

Η Πορτάρα είναι η τεράστια μαρμάρινη πύλη ενός ναού του Απόλλωνα που άρχισε να χτίζεται τον 6ο αιώνα π.Χ. αλλά δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Στέκει στο νησάκι Παλάτια, στο βόρειο άκρο του λιμανιού, και είναι το πρώτο πράγμα που βλέπετε φτάνοντας με το πλοίο, αλλά και το πιο αγαπημένο σημείο του νησιού για το ηλιοβασίλεμα.

Διαβάστε τον αναλυτικό μας οδηγό για την ιστορία της Πορτάρας, τον μύθο της Αριάδνης και πώς να φτάσετε εκεί: Πορτάρα Νάξου: Ο ναός του Απόλλωνα και το σύμβολο του νησιού.

Στην περιοχή Γύρουλα, περίπου ενάμισι χιλιόμετρο νότια από το Άνω Σαγκρί, βρίσκεται ένας από τους σημαντικότερους αρχαϊκούς ναούς των Κυκλάδων. Χτίστηκε γύρω στο 530 π.Χ. εξ ολοκλήρου από μάρμαρο Νάξου και ήταν αφιερωμένος πιθανότατα στη Δήμητρα, ενώ υπάρχουν και ενδείξεις λατρείας του Απόλλωνα.

Τον 6ο αιώνα μ.Χ. ο ναός μετατράπηκε σε τρίκλιτη χριστιανική βασιλική, και σήμερα ο αναστηλωμένος χώρος συνοδεύεται από ένα μικρό μουσείο που άνοιξε το 2001. Ο συνδυασμός του λευκού μαρμάρου με τους γύρω ελαιώνες κάνει την επίσκεψη ιδιαίτερα ήρεμη, μακριά από τον κόσμο της παραλίας.

Στη Νάξο σώζονται εντυπωσιακά μισοτελειωμένα αρχαϊκά αγάλματα, τόσο στο αρχαίο λατομείο του Απόλλωνα όσο και στην περιοχή Φλεριού-Μελάνων. Ο λεγόμενος Κούρος του Απόλλωνα, μήκους πάνω από 10 μέτρα και χρονολογημένος στον 6ο αιώνα π.Χ., βρίσκεται κοντά στην είσοδο του βόρειου χωριού Απόλλωνας, ξαπλωμένος ακόμη στο αρχαίο λατομείο όπου σμιλευόταν.

Στην περιοχή των Μελάνων σώζονται επίσης οι Κούροι του Φλεριού και του Φαραγγιού, που έμειναν ημιτελείς ή εγκαταλείφθηκαν πριν μεταφερθούν στον προορισμό τους. Όλα αυτά τα αγάλματα δείχνουν πόσο φιλόδοξη ήταν η ναξιακή γλυπτική και γιατί η εξόρυξη μαρμάρου σημάδεψε τόσο έντονα την ιστορία του νησιού.

Ο Ζας είναι η ψηλότερη κορυφή όλων των Κυκλάδων, με υψόμετρο περίπου 1.004 μέτρα, και η ανάβαση ως την κορυφή ανταμείβει με πανοραμική θέα στο Αιγαίο. Στην πλαγιά του, σε υψόμετρο περίπου 630 μέτρων, ανοίγεται το Σπήλαιο Ζα, με εντυπωσιακούς σταλακτίτες και σταλαγμίτες.

Σύμφωνα με τον μύθο, σε αυτό το σπήλαιο μεγάλωσε ο Δίας, και από εκεί λέγεται πως πήρε το όνομά του το βουνό. Είναι μια ωραία αφορμή για πεζοπορία, με αφετηρία συνήθως την περιοχή του Φιλωτίου.

Στην εύφορη κοιλάδα της Τραγαίας, περίπου 15 χιλιόμετρα ανατολικά της Χώρας, βρίσκεται το Χαλκί, παλιό εμπορικό και διοικητικό κέντρο της ορεινής Νάξου. Τα νεοκλασικά αρχοντικά, τα καλντερίμια και οι βυζαντινές εκκλησίες μαρτυρούν την παλιά του ευημερία. Εδώ λειτουργεί και το ιστορικό αποστακτήριο της οικογένειας Βαλληνδρά, όπου παράγεται το τοπικό λικέρ κίτρο.

Στο Χαλκί ξεχωρίζουν δύο σημαντικά μνημεία: η Παναγία η Πρωτόθρονη, που λειτουργεί αδιάλειπτα από το 1052, και ο τριώροφος Πύργος Μπαρότσι-Γρατσία των αρχών του 17ου αιώνα. Κοντά βρίσκεται και η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου Διασορίτη, του 10ου-11ου αιώνα, με αξιόλογες τοιχογραφίες. Λίγο πιο πάνω, το Φιλώτι απλώνεται στις πλαγιές του Ζα και αποτελεί συνηθισμένη αφετηρία για την ανάβαση στην κορυφή.

Ψηλότερα, στις ανατολικές πλαγιές του όρους Φανάρι και σε υψόμετρο γύρω στα 600 μέτρα, βρίσκεται η Απείρανθος, ένα πετρόχτιστο χωριό 28 χιλιόμετρα από τη Χώρα, γνωστό ως το «μαρμάρινο χωριό» της Νάξου. Με μαρμάρινα σοκάκια, πέτρινους πύργους και πέντε μουσεία, είναι από τα πιο ιδιαίτερα χωριά όχι μόνο του νησιού αλλά και των Κυκλάδων.

Δείτε τον πλήρη οδηγό μας για το χωριό, τους πύργους, τα μουσεία και τις κρητικές της καταβολές: Απείρανθος Νάξου: Το μαρμάρινο χωριό της ορεινής Νάξου. Πιο βόρεια βρίσκεται η Κωμιακή ή Κορωνίδα, το βορειότερο ορεινό χωριό της Νάξου, ενώ η γραφική Κόρωνος είναι χτισμένη σε υψόμετρο 540 μέτρων στις πλαγιές μιας ρεματιάς, ανάμεσα στα βουνά Αμμόμαξη και Κόρωνος.

Η ενδοχώρα της Νάξου είναι σπαρμένη με βυζαντινά μνημεία. Το πιο γνωστό είναι η Παναγία Δροσιανή, κοντά στο χωριό Μονή, μια εκκλησία του 6ου αιώνα μ.Χ. που φυλάει από τις παλαιότερες τοιχογραφίες στα Βαλκάνια. Είναι μια από τις σημαντικότερες στάσεις για όποιον ενδιαφέρεται για τη βυζαντινή τέχνη.

Στην ύπαιθρο της Νάξου σώζονται δεκάδες πύργοι, υπολείμματα της ενετικής και μεταγενέστερης εποχής. Ο Πύργος Μπαζαίου, χτισμένος γύρω στο 1600, λειτούργησε αρχικά ως μοναστήρι του Τιμίου Σταυρού και σήμερα φιλοξενεί κάθε καλοκαίρι τις εκδηλώσεις του Φεστιβάλ Νάξου. Νότια από το Φιλώτι, ο κυλινδρικός Πύργος Χειμάρρου θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα μνημεία του νησιού.

Στη βορειοανατολική Νάξο, στην περιοχή της Κορώνου και της Απειράνθου, λειτουργούσαν για δεκαετίες τα σμυριδωρυχεία, από τα οποία εξορυσσόταν η σμύριδα. Ένα εναέριο σύστημα μεταφοράς, που οι ντόπιοι ονομάζουν «εναέριο», κατέβαζε το ορυκτό μέχρι τη θάλασσα, στη Μουτσούνα. Οι εναέριες γέφυρες και οι παλιές εγκαταστάσεις είναι ένα ασυνήθιστο κομμάτι της βιομηχανικής κληρονομιάς του νησιού.

Η καλύτερη εποχή για τα αξιοθέατα της ενδοχώρας είναι η άνοιξη και το φθινόπωρο, όταν η κοιλάδα της Τραγαίας και τα ορεινά χωριά είναι δροσερά και πράσινα, ενώ το καλοκαίρι συνδυάζετε εύκολα τα μνημεία με τις παραλίες. Για να δείτε τη Χώρα, την Πορτάρα και τα κοντινά μουσεία φτάνει μία μέρα, αλλά για τα χωριά της Τραγαίας, τα ορεινά χωριά, τους Κούρους και το όρος Ζας θα χρειαστείτε τουλάχιστον τρεις ή τέσσερις μέρες.

Για τη διαμονή σας, η Χώρα είναι η πιο βολική βάση, καθώς βρίσκεται κοντά στο λιμάνι και εξυπηρετεί εύκολα εξορμήσεις σε όλο το νησί. Μπορείτε να δείτε και να συγκρίνετε τις επιλογές διαμονής στη Νάξο μέσα από την Travelmyth, όπου τα καταλύματα ταξινομούνται ανάλογα με τα ενδιαφέροντα και τις προτιμήσεις σας.