7,258,491 ξενοδοχείασε 60 κατηγορίες
Στη Χώρα της Τήνου, μια επιβλητική ανηφορική διαδρομή ξεκινά από το λιμάνι και φτάνει μέχρι την κορυφή του λόφου, όπου δεσπόζει ο μαρμάρινος Ναός της Ευαγγελιστρίας. Στο κέντρο του δρόμου, ένας χαρακτηριστικός κόκκινος τάπητας έχει γίνει σύμβολο ταπεινότητας, καθώς πολλοί πιστοί ανεβαίνουν τη διαδρομή γονατιστοί. Εδώ, στις 30 Ιανουαρίου 1823, βρέθηκε μετά από ανασκαφές η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας, στο σημείο που είχε δει σε όραμα η Οσία Πελαγία τον προηγούμενο χρόνο. Το προσκύνημα στον Ιερό Ναό της Ευαγγελιστρίας θεωρείται το σημαντικότερο ορθόδοξο προσκύνημα στην Ελλάδα και ένα από τα γνωστότερα σε ολόκληρο τον κόσμο.
Στην ομάδα της Travelmyth, της μηχανής αναζήτησης διαμονής που εξειδικεύεται στις εξατομικευμένες προτάσεις ανάλογα με τα ενδιαφέροντα κάθε χρήστη, ετοιμάσαμε αυτόν τον οδηγό για την Παναγία της Τήνου. Δεν είναι ένας ναός για μια βιαστική επίσκεψη. Είναι ένα ολόκληρο συγκρότημα με ιστορία, μια εικόνα γύρω από την οποία πλέκεται μια παράδοση δύο αιώνων, μουσεία και συλλογές, ένα μαυσωλείο που θυμίζει μια δύσκολη στιγμή της χώρας και την εκκλησία της Ευρέσεως στον ισόγειο χώρο. Παρακάτω θα βρείτε την ιστορία του, τι ακριβώς δείχνει η εικόνα, τι στεγάζεται στους χώρους του και όσα χρειάζεται να ξέρετε πριν την επίσκεψή σας.
Η ιστορία του προσκυνήματος ξεκινά από την Αγία Πελαγία την Τηνία (1752-1834), τη μοναχή της οποίας τα οράματα συνέβαλαν αποφασιστικά στην ανεύρεση της θαυματουργής εικόνας της Μεγαλόχαρης. Στις 23 Ιουλίου 1822, σύμφωνα με την παράδοση, η Οσία Πελαγία είδε σε όραμα πού βρισκόταν η εικόνα.
Λίγους μήνες αργότερα, στις 30 Ιανουαρίου 1823, η εικόνα ανακαλύφθηκε μετά από ανασκαφές, στο σημείο όπου βρίσκεται σήμερα ο ναός της. Ο Ιερός Ναός χτίστηκε ακριβώς εκεί που βρέθηκε η Εικόνα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, μετά το όραμα της μοναχής Πελαγίας.
Η εύρεση της εικόνας το 1823 δεν ήταν μόνο ένα θρησκευτικό γεγονός: θεωρήθηκε καλός οιωνός για την Ελληνική Επανάσταση, σε μια περίοδο που ο αγώνας για την ανεξαρτησία βρισκόταν ακόμη σε εξέλιξη. Έτσι, το προσκύνημα συνδέθηκε από την αρχή τόσο με την πίστη όσο και με την ίδια την ιστορία του ελληνικού κράτους.
Όσο για την Αγία Πελαγία, η μνήμη της παρέμεινε άρρηκτα συνδεδεμένη με την ιστορία της Τήνου. Κάθε χρόνο, στις 23 Ιουλίου, την ημέρα της εορτής της, η εικόνα της Μεγαλόχαρης μεταφέρεται από τον ναό της Ευαγγελιστρίας στη μονή Κεχροβουνίου, όπου βρίσκεται η εκκλησία της Αγίας Πελαγίας, σε μια διαδρομή που επαναλαμβάνει συμβολικά τον δεσμό ανάμεσα στο όραμα και την εύρεση.
Μετά την εύρεση της εικόνας, ξεκίνησε η ανέγερση του εντυπωσιακού ναού στο ίδιο σημείο. Ο κυρίως ναός οικοδομήθηκε στην αρχική του μορφή μέσα στα πρώτα χρόνια μετά το 1823, ενώ το ευρύτερο συγκρότημα και οι επιμέρους εργασίες συμπληρώθηκαν σταδιακά μέσα στον 19ο αιώνα· τον ναό σχεδίασε ο αρχιτέκτονας Ευστράτιος Καλονάρης από τη Σμύρνη. Για την κατασκευή χρησιμοποιήθηκαν μεγάλες ποσότητες μαρμάρου, που κατά κύριο λόγο μεταφέρθηκαν από τον αρχαιολογικό χώρο της γειτονικής Δήλου.
Το μνημειακό οικοδόμημα ακολουθεί τα αρχιτεκτονικά πρότυπα του νησιού, ενσωματώνοντας στοιχεία της δυτικής και της μικρασιατικής παράδοσης. Είναι ένας συνδυασμός που αντανακλά τόσο τη γεωγραφική θέση της Τήνου στο Αιγαίο όσο και τις πολλαπλές επιρροές που πέρασαν από το νησί στο πέρασμα των αιώνων.
Στο εσωτερικό θα δείτε, μεταξύ άλλων, το προσκυνητάρι με την εικόνα του Ευαγγελισμού, το τέμπλο (1825), τον μαρμάρινο άμβωνα (1825) και το υπέρθυρο της εισόδου με την κτητορική επιγραφή (1823-1825). Οι χρονολογίες αυτές δείχνουν πως, παρότι το σύνολο των εργασιών ολοκληρώθηκε αρκετά αργότερα, ο κυρίως ναός είχε αποκτήσει νωρίς τα βασικά του στοιχεία και λειτουργούσε ως χώρος λατρείας.
Σε αντίθεση με ό,τι υποθέτουν πολλοί επισκέπτες, η εικόνα της Παναγίας της Τήνου δεν απεικονίζει την Κοίμηση της Θεοτόκου, αλλά τον Ευαγγελισμό. Πρόκειται για μια εικόνα με ιδιαίτερη τεχνοτροπία, η οποία έχει αποδοθεί από ορισμένους μελετητές στον Απόστολο και Ευαγγελιστή Λουκά, χωρίς η απόδοση αυτή να θεωρείται ιστορικά βέβαιη.
Στην εικόνα του Ευαγγελισμού απεικονίζονται δεξιά η Παναγία και αριστερά ο Αρχάγγελος Γαβριήλ, που κρατά τον κρίνο, ενώ πάνω από τα δύο πρόσωπα εικονίζεται το Άγιο Πνεύμα με τη μορφή περιστεριού. Σήμερα η εικόνα είναι σχεδόν ολόκληρη καλυμμένη: σπάνια τη βλέπει κανείς χωρίς το χρυσό κάλυμμα που την κοσμεί και χωρίς τα αφιερώματα των πιστών που βρίσκονται πάνω από αυτό.
Ο ναός δεν είναι ένας μεμονωμένος χώρος, αλλά μέρος ενός μεγάλου κτιριακού συγκροτήματος. Στο συγκρότημα λειτουργούν, μεταξύ άλλων, η Έκθεση Εικόνων και Κειμηλίων, το Σκευοφυλάκιο, η Πινακοθήκη και το Μουσείο Τηνίων Καλλιτεχνών. Όταν επισκέπτεστε τον ναό, λοιπόν, αξίζει να αφήσετε χρόνο και για αυτές τις συλλογές, που φωτίζουν και την καλλιτεχνική παράδοση της Τήνου.
Τη διαχείριση του προσκυνήματος έχει το Πανελλήνιο Ιερό Ίδρυμα Ευαγγελιστρίας Τήνου, νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου υπό την εποπτεία του αρμόδιου Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού. Διοικείται από δεκαμελή επιτροπή, με πρόεδρο τον εκάστοτε Σεβασμιώτατο Μητροπολίτη Σύρου-Τήνου και εννέα αιρετά μέλη.
Ιδιαίτερα αξιόλογα είναι τα αντικείμενα εκκλησιαστικής τέχνης που κοσμούν τον ναό, τα περισσότερα από τα οποία είναι αφιερώματα πιστών: έργα αργυροχοΐας, ορειχαλκουργίας, ξυλογλυπτικής και χρυσοκεντητικής, φορητές εικόνες και αργυρά ομοιώματα, τα γνωστά «τάματα». Η Πινακοθήκη του συγκροτήματος περιλαμβάνει περισσότερους από 100 πίνακες, ανάμεσά τους έργα Ελλήνων ζωγράφων και αντίγραφα έργων Ευρωπαίων καλλιτεχνών.
Δίπλα στην είσοδο της εκκλησίας της Ευρέσεως θα δείτε το μαυσωλείο των θυμάτων από τη βύθιση του καταδρομικού «Έλλη», στις 15 Αυγούστου 1940. Εκείνη την ημέρα το αγκυροβολημένο στο λιμάνι της Τήνου καταδρομικό βυθίστηκε από ιταλικό υποβρύχιο, και οι νεκροί συγκαταλέγονται στα πρώτα θύματα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ελλάδα. Το μαυσωλείο συνδέει έτσι το προσκύνημα με μια από τις πιο φορτισμένες στιγμές της νεότερης ελληνικής ιστορίας.
Στον ισόγειο χώρο του ναού της Ευαγγελιστρίας βρίσκεται η εκκλησία της Ευρέσεως, αφιερωμένη στη Ζωοδόχο Πηγή. Χτίστηκε στη θέση παλαιότερου ναού του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, ο οποίος κατά την παράδοση είχε καταστραφεί σε πειρατική επιδρομή, ενώ τμήμα του σώζεται στον μεσαίο χώρο. Είναι ο χώρος όπου σύμφωνα με την παράδοση εντοπίστηκε η εικόνα, και αξίζει να τον επισκεφθείτε μαζί με τον επάνω ναό.
Η Παναγία της Τήνου γιορτάζει τέσσερις φορές τον χρόνο, και κάθε γιορτή φωτίζει μια διαφορετική πτυχή της ιστορίας της. Στις 30 Ιανουαρίου τιμάται η εύρεση της εικόνας, στις 25 Μαρτίου ο Ευαγγελισμός, στις 23 Ιουλίου το όραμα της Αγίας Πελαγίας και στις 15 Αυγούστου η Κοίμηση της Θεοτόκου. Οι δύο πρώτες συνδέονται άμεσα με την ίδια την εικόνα και το θέμα που απεικονίζει, ενώ οι άλλες δύο με τα πρόσωπα και τα γεγονότα γύρω από το προσκύνημα.
Η κορυφαία στιγμή, ωστόσο, παραμένει ο Δεκαπενταύγουστος, όταν ολόκληρη η Τήνος μετατρέπεται σε κέντρο θρησκευτικής κατάνυξης, με τη λιτανεία της εικόνας μέσα στη Χώρα. Αν σκέφτεστε να βρεθείτε στο νησί εκείνες τις ημέρες, να ξέρετε ότι είναι και οι πιο πολυσύχναστες της χρονιάς, τόσο στον ναό όσο και στα πλοία και στα καταλύματα.
Η Τήνος δεν διαθέτει αεροδρόμιο, οπότε θα φτάσετε στο νησί με πλοίο, κυρίως από τη Ραφήνα ή τον Πειραιά. Το ταξίδι διαρκεί περίπου από 1 ώρα και 40 λεπτά έως 4 ώρες από τη Ραφήνα και από 2,5 έως 5,5 ώρες από τον Πειραιά, ανάλογα με το πλοίο και τις ενδιάμεσες στάσεις. Από το λιμάνι της Χώρας, ο ναός είναι προσβάσιμος με τα πόδια σε περίπου 10 λεπτά ή με ταξί, ακολουθώντας την ανηφορική διαδρομή που ανεβαίνει προς την κορυφή του λόφου.
Το προσκύνημα είναι ανοιχτό στους επισκέπτες όλο τον χρόνο, με τη μεγαλύτερη προσέλευση γύρω από τις τέσσερις γιορτές και ιδιαίτερα τον Δεκαπενταύγουστο. Επειδή το ωράριο λειτουργίας μπορεί να αλλάζει ανάλογα με την εποχή και τις ημέρες των εορτών, για τις ακριβείς ώρες σας προτείνουμε να συμβουλεύεστε το Πανελλήνιο Ιερό Ίδρυμα Ευαγγελιστρίας Τήνου, που έχει την ευθύνη του προσκυνήματος. Αν θέλετε να ζήσετε όλη την εμπειρία, ανεβείτε τη διαδρομή με την ησυχία σας: ο κόκκινος τάπητας στο κέντρο του δρόμου είναι αυτός πάνω στον οποίο ανεβαίνουν γονατιστοί πολλοί πιστοί.
Επειδή τις ημέρες των γιορτών, και κυρίως τον Δεκαπενταύγουστο, η ζήτηση για διαμονή στο νησί αυξάνεται πολύ, αξίζει να κλείσετε νωρίς. Αν θέλετε να είστε κοντά στο προσκύνημα, η Χώρα είναι η πιο βολική βάση, καθώς από εκεί ο ναός είναι σε απόσταση δέκα λεπτών με τα πόδια. Μπορείτε να δείτε όλες τις επιλογές διαμονής στην Τήνο, από καταλύματα στη Χώρα μέχρι πιο ήσυχες περιοχές του νησιού, στη σχετική σελίδα της Travelmyth για την Τήνο, όπου μπορείτε να φιλτράρετε ανάλογα με αυτό που σας ταιριάζει.