
Στη νότια ακτή της Κρήτης, περίπου 37 χιλιόμετρα νότια του Ρεθύμνου, η Πρέβελη συνδυάζει δύο εντελώς διαφορετικά μέρη: την ιστορική Μονή Πρέβελη, με τον ρόλο της στη φιλοξενία και τη διαφυγή Συμμάχων στρατιωτών μετά τη Μάχη της Κρήτης, και την Παραλία της Πρέβελης, όπου ένα φοινικόδασος και η λίμνη γλυκού νερού του Μεγαλοπόταμου σχηματίζουν μια από τις πιο φωτογραφημένες εικόνες του νησιού.
Στην ομάδα της Travelmyth, της μηχανής αναζήτησης διαμονής που εξειδικεύεται στις εξατομικευμένες προτάσεις ανάλογα με τα ενδιαφέροντα και τις ανάγκες κάθε χρήστη, ετοιμάσαμε αυτόν τον οδηγό για όσους επισκέπτονται την Κρήτη και θέλουν να συμπεριλάβουν την Πρέβελη: τι θα δείτε στη μονή, πώς θα φτάσετε στην παραλία και πώς να οργανώσετε τη μέρα σας.
Η Πρέβελη βρίσκεται στη νότια ακτή του Ρεθύμνου, εκεί όπου ο Μεγαλοπόταμος εκβάλλει στο Λιβυκό Πέλαγος. Στην πραγματικότητα είναι δύο σημεία: η Μονή ψηλά στις πλαγιές και η Παραλία χαμηλά, στις εκβολές του ποταμού. Η μονή απέχει περίπου 37 χλμ. από το Ρέθυμνο.
Κατά την τουριστική περίοδο, η παραλία είναι προσβάσιμη και με εκδρομικά καραβάκια από τον Πλακιά, το Δαμνόνι και την Αγία Γαλήνη, χωρίς να χρειαστεί να κατεβείτε με τα πόδια. Η Πρέβελη βρίσκεται περίπου 10 χλμ. ανατολικά του Πλακιά.

Η Μονή Πρέβελη δεν είναι ένα κτίριο αλλά δύο ξεχωριστά συγκροτήματα, σε απόσταση περίπου 1,7 χλμ. το ένα από το άλλο. Η Κάτω Μονή, αφιερωμένη στον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο (Βαπτιστή), είναι ένα ακανόνιστο σύνολο κτιρίων του 18ου και 19ου αιώνα, σήμερα εγκαταλελειμμένο και εν μέρει ερειπωμένο. Η Πίσω Μονή, αφιερωμένη στον Άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο, είναι το κεντρικό, ενεργό σήμερα συγκρότημα, αυτό που επισκέπτεστε.
Η ακριβής χρονολογία ίδρυσης δεν είναι γνωστή. Η παλαιότερη ασφαλής μαρτυρία για τη μονή είναι μια καμπάνα του 1594, γεγονός που δείχνει ότι λειτουργούσε ήδη στα χρόνια της Ενετοκρατίας. Στα πρώτα χρόνια της Οθωμανικής περιόδου ανακαινίστηκε, με σημαντικό σταθμό την αποκατάστασή της από τον Ακάκιο Πρέβελη το 1670. Η κρήνη της Πίσω Μονής φέρει επιγραφή με τη χρονολογία 1701, ενώ το σημερινό καθολικό οικοδομήθηκε τη δεκαετία του 1830.
Κατά την Επανάσταση του 1821, ηγούμενος της μονής ήταν ο Μελχισεδέκ Τσουδερός, ο οποίος οργάνωσε επαναστατικό στρατό. Το πιο γνωστό όμως κεφάλαιο της ιστορίας της είναι ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος: μετά τη Μάχη της Κρήτης το 1941, με ηγούμενο τον Αγαθάγγελο Λαγουβάρδο, η μονή φιλοξένησε και βοήθησε Συμμάχους στρατιώτες, Βρετανούς, Αυστραλούς και Νεοζηλανδούς, που είχαν αποκοπεί στο νησί.
Οι στρατιώτες συγκεντρώνονταν στη Λίμνη, τη μικρή απομονωμένη παραλία κάτω από τη μονή, απ’ όπου τους παραλάμβαναν βρετανικά υποβρύχια. Το HMS Thrasher μετέφερε 78 διασωθέντες και το HMS Torbay άλλους 130, δηλαδή συνολικά 208 άνδρες. Υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 5.000 Σύμμαχοι πέρασαν συνολικά από τη μονή και δέχθηκαν βοήθεια. Όταν αποκαλύφθηκε η δράση, στις 25 Αυγούστου 1941 οι Γερμανοί λεηλάτησαν τη μονή, προκάλεσαν εκτεταμένες καταστροφές στην Κάτω Μονή, φυλάκισαν μοναχούς στα Χανιά και άρπαξαν τον Τίμιο Σταυρό της.
Σήμερα, στον χώρο της Πίσω Μονής σώζεται η περίφημη παλινδρομική επιγραφή «ΝΙΨΟΝ ΑΝΟΜΗΜΑΤΑ ΜΗ ΜΟΝΑΝ ΟΨΙΝ» (διαβάζεται ίδια από την αρχή και από το τέλος), ενώ ένα θολωτό κτίριο στεγάζει εκκλησιαστικό μουσείο με κειμήλια της μονής.

Πίσω από την παραλία απλώνεται ένα εκτεταμένο φοινικόδασος με κρητικούς φοίνικες (Phoenix theophrasti). Το μεγαλύτερο φοινικόδασος αυτού του είδους, και το μεγαλύτερο της Ευρώπης, βρίσκεται στο Βάι της Σητείας· εκτός από εκείνο, σε περίπου 20 ακόμη τοποθεσίες της Κρήτης απαντώνται μικρότερες συστάδες, μία από τις οποίες είναι η Πρέβελη. Τον Αύγουστο του 2010 μεγάλο μέρος του δάσους καταστράφηκε από πυρκαγιά.
Στις εκβολές, ο Μεγαλοπόταμος σχηματίζει μια μικρή λίμνη γλυκού νερού που κρατά νερό ακόμη και το καλοκαίρι, πριν χυθεί στη θάλασσα. Η ίδια η παραλία είναι αμμώδης με βοτσαλωτό βυθό. Δεν είναι οργανωμένη: δεν υπάρχουν ομπρέλες και ξαπλώστρες, παρά μόνο μια καντίνα για νερό, καφέ και πρόχειρο φαγητό. Καλό είναι να έχετε μαζί σας ομπρέλα και νερό.

Με αυτοκίνητο φτάνετε μέχρι έναν μεγάλο χώρο στάθμευσης (το «πάνω πάρκινγκ»), περίπου 1,5 χλμ. μετά την Κάτω Μονή. Από εκεί ξεκινά ένα μονοπάτι με πολλά σκαλοπάτια που κατεβαίνει στην παραλία. Η κατάβαση διαρκεί περίπου 15 με 20 λεπτά, ενώ η ανάβαση στην επιστροφή είναι πιο κουραστική.
Η πιο εύκολη εναλλακτική, αν θέλετε να αποφύγετε τα σκαλιά, είναι το καραβάκι, που λειτουργεί τους καλοκαιρινούς μήνες. Για το 2026, ενδεικτικές αναχωρήσεις από τον Πλακιά δίνονται στις 10:15 και 12:15, με επιστροφές από την Πρέβελη στις 13:15 και 15:15, ενώ υπάρχουν αναχωρήσεις και από το Δαμνόνι. Καραβάκια υπάρχουν και από την Αγία Γαλήνη· επιβεβαιώστε τα τρέχοντα δρομολόγια πριν την επίσκεψη.
Για λιγότερο κόσμο και πιο ήπιες θερμοκρασίες, προτιμήστε τον Μάιο, τον Ιούνιο, τον Σεπτέμβριο ή τον Οκτώβριο, ελέγχοντας προηγουμένως αν εκτελούνται δρομολόγια προς την παραλία.
Η Πρέβελη προσελκύει περισσότερο κόσμο κατά την τουριστική περίοδο, όταν λειτουργούν τα εποχικά καραβάκια. Εκτός της περιόδου των δρομολογίων, η πρόσβαση γίνεται πεζή από το πάνω πάρκινγκ και το μονοπάτι με τα σκαλοπάτια. Για το εκκλησιαστικό μουσείο ισχύει εποχικό ωράριο, όπως αναφέρουμε παρακάτω.
Το εκκλησιαστικό μουσείο της μονής λειτουργεί με εποχικό ωράριο· για τους μήνες Ιούνιο-Οκτώβριο αναφέρεται καθημερινή λειτουργία 09:00-13:30 και 15:30-19:00, με γενική είσοδο 2,50 €. Οι ώρες και η τιμή μπορεί να αλλάξουν, οπότε επιβεβαιώστε πριν την επίσκεψη. Πρόκειται για ενεργό μοναστήρι, οπότε φροντίστε για ευπρεπή ενδυμασία.

Ο Πλακιάς είναι ένας από τους πιο βολικούς κοντινούς παραθαλάσσιους οικισμούς, περίπου 10 χλμ. δυτικά της παραλίας, και είναι κατάλληλος για φαγητό ή ως βάση διαμονής. Η ίδια η πόλη του Ρεθύμνου, με την Παλιά Πόλη και τη Φορτέτζα, απέχει περίπου 37 χλμ. και συνδυάζεται εύκολα με την Πρέβελη σε μια εκδρομή. Περισσότερα στον οδηγό μας για τα αξιοθέατα του Ρεθύμνου.
Οι περισσότερες επιλογές διαμονής βρίσκονται στο Ρέθυμνο ή στον Πλακιά. Στην Travelmyth μπορείτε να δείτε καταλύματα στο Ρέθυμνο και να φιλτράρετε ανάλογα με τα ενδιαφέροντά σας, για παράδειγμα διαμονή κοντά στη θάλασσα ή σε ιστορικό κτίριο της Παλιάς Πόλης.