
Στις Σπέτσες δεν θα ακούσετε κόρνες αυτοκινήτων. Στα στενά σοκάκια κυκλοφορούν άμαξες, ποδήλατα και μηχανάκια, και τα βότσαλα σχηματίζουν σχέδια στις αυλές των αρχοντικών. Το νησί κράτησε την όψη που απέκτησε τον 18ο και τον 19ο αιώνα, όταν οι καραβοκύρηδες των Σπετσών έχτιζαν τα σπίτια τους με χρήματα από τη θάλασσα. Εδώ, στις 3 Απριλίου 1821, υψώθηκε από τις πρώτες η σημαία της Επανάστασης.
Στην ομάδα της Travelmyth, της μηχανής αναζήτησης καταλυμάτων που εξειδικεύεται στις εξατομικευμένες προτάσεις ανάλογα με τα ενδιαφέροντα και τις ανάγκες κάθε χρήστη, ετοιμάσαμε αυτόν τον οδηγό για όσα αξίζει να δείτε στις Σπέτσες. Από τη Ντάπια με τα κανόνια και το εμβληματικό Ποσειδώνιον μέχρι το Παλιό Λιμάνι με τα καρνάγια και τον φάρο, και από τα δύο μεγάλα μουσεία του νησιού μέχρι τη σπηλιά του Μπεκίρη και τις πευκόφυτες παραλίες, θα βρείτε εδώ τι να δείτε και πώς να το συνδυάσετε σε δύο μέρες.

Το πλοίο σάς αφήνει στη Ντάπια, την κεντρική πλατεία στο λιμάνι. Πήρε το όνομά της από το παλιό οχυρό-πυροβολείο που υπήρχε εδώ, και τα κανόνια που χρησιμοποίησαν οι Σπετσιώτες αγωνιστές του 1821 στέκουν ακόμη μπροστά στον μόλο.
Στην πλατεία δεσπόζει το ορειχάλκινο άγαλμα της Λασκαρίνας Μπουμπουλίνας, έργο της γλύπτριας Ναταλίας Μελά του 1985. Γύρω της απλώνονται καφέ, ζαχαροπλαστεία και τα βοτσαλωτά δάπεδα που έχουν γίνει σήμα κατατεθέν του νησιού. Λίγα βήματα πιο πέρα στέκει ο ναός του Αγίου Αντωνίου, του 1815, και η Καποδιστριακή Στέγη.

Ο ωραιότερος περίπατος στις Σπέτσες ξεκινά από τη Ντάπια και καταλήγει, δύο χιλιόμετρα πιο πέρα, στο Παλιό Λιμάνι. Στον δρόμο θα δείτε καλοδιατηρημένα αρχοντικά καπετάνιων, τα περισσότερα του 19ου αιώνα, και μικρά εκκλησάκια στην ακτή.
Στον βαθύ όρμο του Παλιού Λιμανιού δένουν σήμερα ιστιοφόρα και βάρκες, ενώ τα βράδια του καλοκαιριού τα εστιατόρια βγάζουν τραπέζια στις προβλήτες. Από εδώ ξεκινούν και τα μονοπάτια για τον φάρο και τα καρνάγια.
Το επιβλητικό κτίριο πάνω από τη Ντάπια είναι το πιο αναγνωρίσιμο τοπόσημο του νησιού. Το Poseidonion Grand Hotel ήταν όραμα του ευεργέτη Σωτηρίου Ανάργυρου, που εμπνεύστηκε από τα ξενοδοχεία της Κυανής Ακτής, όπως το Carlton των Καννών και το Negresco της Νίκαιας. Την κατασκευή ανέλαβε ο αρχιτέκτονας Παναγιώτης Ζίζηλας.
Είχε 55 δωμάτια και ήταν από τα πρώτα πολυτελή ξενοδοχεία της Ελλάδας, ενώ αναφέρεται ως το πρώτο στη χώρα που προσέφερε υπηρεσίες spa. Εγκαινιάστηκε το 1914, παρουσία του Ελευθερίου Βενιζέλου, και ανέδειξε τις Σπέτσες σε κοσμοπολίτικο προορισμό σε μια εποχή που η έννοια δεν υπήρχε καν στην Ελλάδα. Μετά από πενταετή αποκατάσταση, άνοιξε ξανά τις πόρτες του το καλοκαίρι του 2009.
Πίσω από τη Ντάπια, μέσα σε έναν κήπο με βοτσαλωτούς διαδρόμους, ορθώνεται το διώροφο λιθόκτιστο αρχοντικό όπου έζησε ο ευεργέτης Σωτήριος Ανάργυρος. Δύο αιγυπτιακές σφίγγες στέκουν εκατέρωθεν της εισόδου.
Το οίκημα ολοκληρώθηκε το 1904 και θεωρήθηκε τότε το λαμπρότερο των Σπετσών. Έχει χαρακτηριστεί Έργο Τέχνης και Ιστορικό Μνημείο, ενώ στην περίοδο της Κατοχής στέγασε το Δημαρχείο.
Κρυμμένο στα σοκάκια, το αρχοντικό του Χατζηγιάννη Μέξη είναι ένα από τα ομορφότερα κτίρια του νησιού. Χτίστηκε μεταξύ 1795 και 1798, σε σχήμα Π, και το μέγεθός του μαρτυρά τον πλούτο του ιδιοκτήτη του. Το αρχοντικό πέρασε στο ελληνικό κράτος στα τέλη της δεκαετίας του 1930 και έκτοτε στεγάζει το Μουσείο Σπετσών.
Στο ισόγειο στεγάζονται τα ευρήματα από το προμυκηναϊκό ναυάγιο των Ιρίων, γύρω στο 1200 π.Χ. Στις αίθουσες θα δείτε κεραμικά, γλυπτά της ρωμαϊκής περιόδου και εκκλησιαστικά αντικείμενα. Στην τελευταία αίθουσα φυλάσσονται η σημαία της Επανάστασης των Σπετσών και η οστεοθήκη της Μπουμπουλίνας.
Πίσω από τη Ντάπια, ένα αρχοντικό περίπου 300 ετών, σχεδιασμένο από Μαυριτανό αρχιτέκτονα στα τέλη του 17ου αιώνα, στεγάζει το Σπίτι-Μουσείο της Μπουμπουλίνας. Ιδρύθηκε το 1991 από τον απόγονό της Φίλιππο Δεμερτζή-Μπούμπουλη, που θέλησε να σώσει το κτίριο από την κατάρρευση.
Η επίσκεψη γίνεται με ζωντανή ξενάγηση. Θα ακούσετε για τη ζωή της καπετάνισσας και θα δείτε προσωπικά της αντικείμενα, ανάμεσά τους το χρηματοκιβώτιο από το πλοίο «Αγαμέμνων». Στην κυρίως σάλα ξεχωρίζει ένα φλωρεντινό ξυλόγλυπτο ταβάνι, φτιαγμένο από εφτά είδη ξύλου, ηλικίας 300 ετών.
Η Μπουμπουλίνα τιμήθηκε μετά θάνατον από τον τσάρο Αλέξανδρο Α΄ της Ρωσίας με τον τιμητικό τίτλο της ναυάρχου, μια εξαιρετικά σπάνια διάκριση για γυναίκα στην παγκόσμια ναυτική ιστορία. Το 2018 τιμήθηκε και από την Ελλάδα με τον βαθμό της υποναυάρχου επί τιμή.

Πάνω από το Παλιό Λιμάνι υψώνεται η μητρόπολη του Αγίου Νικολάου, του προστάτη των ναυτικών. Ξεκίνησε ως μοναστήρι το 1700 και έγινε ο κεντρικός ναός του νησιού από το 1800. Εδώ, στις 3 Απριλίου 1821, έγινε η δοξολογία που ευλόγησε την έναρξη του Αγώνα.
Το αριστούργημα του συγκροτήματος είναι το μαρμάρινο καμπαναριό. Κατασκευάστηκε το 1805 από Τήνιους τεχνίτες, με μάρμαρο Τήνου, και έχει ύψος δέκα μέτρων με βάση έξι μέτρων. Θεωρείται ένα από τα ωραιότερα δείγματα κυκλαδίτικης λιθουργικής τέχνης της εποχής.
Σε ένα πευκοδάσος έξω από την πόλη απλώνονται τα κτίρια της Αναργυρείου και Κοργιαλενείου Σχολής. Την ίδρυσαν οι ευεργέτες Σωτήριος Ανάργυρος και Μαρίνος Κοργιαλένης, και εγκαινιάστηκε το 1927 από τον Ελευθέριο Βενιζέλο.
Με πρότυπο τα κολέγια του Eton, λειτούργησε ως σχολή και οικοτροφείο μέχρι το 1983. Μέσα στο πευκοδάσος, πάνω από τα κύρια κτίρια, υπάρχει ένα υπαίθριο θέατρο χτισμένο στα πρότυπα του αρχαίου, όπου γίνονται πολιτιστικές εκδηλώσεις.

Από τη Μπάλτιζα, στην άκρη του Παλιού Λιμανιού, ένα μονοπάτι ανηφορίζει σε έναν πευκόφυτο λόφο και καταλήγει στον φάρο. Είναι ένας από τους δύο παλαιότερους φάρους της Ελλάδας, μαζί με αυτόν της Τζιάς.
Η κατασκευή του ξεκίνησε το 1831 και άναψε το 1837, ενώ τα κτίσματα που βλέπετε σήμερα είναι του 1885. Έχει ύψος έντεκα μέτρων και, με τον λόφο, φτάνει τα είκοσι επτά μέτρα πάνω από τη θάλασσα. Από το 1986 λειτουργεί αυτόματα.

Στη Μπάλτιζα λειτουργούν ακόμη τα παραδοσιακά καρνάγια ξύλινης ναυπηγικής. Η ναυτική παράδοση των Σπετσών ήταν τόσο ισχυρή που το 1868 το νησί ήταν δεύτερο σε ναυπηγήσεις στην Ελλάδα, μετά τη Σύρο.
Εδώ ναυπηγήθηκε το 1819 ο «Αγαμέμνων», το ιστορικό πλοίο της Μπουμπουλίνας. Σήμερα τα καρνάγια κάνουν κυρίως συντήρηση σκαφών, αλλά κρατούν ζωντανή μια τέχνη αιώνων.
Στη νοτιοδυτική ακτή, κοντά στην παραλία των Αγίων Αναργύρων, ανοίγει η θαλάσσια σπηλιά του Μπεκίρη. Έγινε γνωστή σε όλη την Ελλάδα από την ταινία «Τζένη-Τζένη» του Ντίνου Δημόπουλου, γι' αυτό και τη λένε «ερωτοσπηλιά». Η πρόσβαση γίνεται από μονοπάτι στη βόρεια άκρη της παραλίας ή με σκάφος.
Σύμφωνα με τον θρύλο, στη σπηλιά κρύφτηκαν γυναικόπαιδα όταν έφτασαν στο νησί Τουρκαλβανοί για να εκδικηθούν τη συμμετοχή των Σπετσιωτών στα Ορλωφικά. Ένας ντόπιος, ο Μπεκίρης, τους πρόδωσε, και η σπηλιά πήρε το όνομά του.
Στο Παλιό Λιμάνι, ανάμεσα στα πεύκα, ένας υπαίθριος περίπατος φιλοξενεί έντεκα χαλύβδινα γλυπτά της Ναταλίας Μελά. Ζώα, μυθικά πλάσματα και μια γοργόνα υποδέχονται τα σκάφη που μπαίνουν στο λιμάνι.
Η Ναταλία Μελά (1923-2019), εγγονή του Παύλου Μελά, ήταν μία από τις σημαντικότερες Ελληνίδες γλύπτριες και πέρασε σχεδόν όλα της τα καλοκαίρια στις Σπέτσες. Τα γλυπτά είναι δωρεά της Γαλλίδας ευεργέτριας Ανέτ Σλουμπερζέ στο νησί, το 1993. Είναι ιδανικός περίπατος στο ηλιοβασίλεμα.
Κάθε Σεπτέμβριο, χιλιάδες επισκέπτες έρχονται στο νησί για την Αρμάτα. Η γιορτή τιμά τη ναυμαχία της 8ης Σεπτεμβρίου 1822, ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα του Αγώνα.
Το αποκορύφωμα είναι η αναπαράσταση της ναυμαχίας, με την πυρπόληση ενός ομοιώματος της τουρκικής ναυαρχίδας και εντυπωσιακά πυροτεχνήματα στο λιμάνι. Επειδή οι κάτοικοι απέδωσαν τη νίκη στη βοήθεια της Παναγίας, ο ναός του Παλιού Λιμανιού ονομάστηκε Παναγία η Αρμάτα και γιορτάζει στις 8 Σεπτεμβρίου.

Στις Σπέτσες η κυκλοφορία ιδιωτικών αυτοκινήτων μέσα στον οικισμό δεν επιτρέπεται. Ακόμη και όταν υπάρχει άδεια εισόδου, αυτή αφορά κυρίως τη στάθμευση ή φύλαξη του οχήματος σε ιδιωτικό χώρο, όχι την καθημερινή μετακίνηση στο νησί. Έτσι, οι άμαξες παραμένουν ταυτόχρονα αξιοθέατο και μέσο μεταφοράς.
Η πρώτη άμαξα ήρθε στο νησί το 1953. Σήμερα οι αμαξάδες κάνουν τον γύρο της παραλιακής προς το Παλιό Λιμάνι, και στη διαδρομή θα ακούσετε μια μικρή ξενάγηση για τα αρχοντικά.
Ανηφορίζοντας από τη Ντάπια φτάνετε στη συνοικία Καστέλι, εκεί όπου βρισκόταν παλιά η πόλη των Σπετσών, μακριά από τη θάλασσα και την απειλή των πειρατών. Στα στενά της σώζονται προεπαναστατικές εκκλησίες και παλιά πέτρινα σπίτια.
Στο νησί λειτούργησαν επίσης πολλοί ανεμόμυλοι, από τους οποίους σώζονται σήμερα ερείπια. Σύμφωνα με τοπικές πηγές, ο τελευταίος έπαψε να αλέθει το 1917.

Το νησί έχει βοτσαλωτές παραλίες με καθαρά νερά, πολλές μέσα σε πεύκα που φτάνουν ως τη θάλασσα. Η Αγία Παρασκευή θεωρείται από πολλούς η ομορφότερη του νησιού, με τα πεύκα να ακουμπούν στο νερό. Οι Άγιοι Ανάργυροι, στη νοτιοδυτική ακτή, είναι η μεγαλύτερη και από τις πιο δημοφιλείς.
Κοντά στην πόλη θα βρείτε τον Άγιο Μάμα και τον Άγιο Νικόλαο, ενώ πιο μακριά απλώνονται η Ζωγεριά, ο Βρέλλος, το Λιγονέρι, η Αγία Μαρίνα και η Ξυλοκέριζα. Στις πιο απομακρυσμένες φτάνετε εύκολα με θαλάσσιο ταξί από τη Ντάπια.

Οι Σπέτσες δεν έχουν αεροδρόμιο και η πρόσβαση γίνεται μόνο από τη θάλασσα. Από τον Πειραιά το ταχύπλοο κάνει περίπου δύο ώρες, ενώ υπάρχει και σύνδεση μέσω Κόστα στην Πελοπόννησο. Επιβεβαιώστε τα δρομολόγια πριν το ταξίδι σας, καθώς αλλάζουν ανά εποχή.
Μέσα στο νησί κινείστε με τα πόδια, με ποδήλατο, με μηχανάκι, με ταξί, με θαλάσσιο ταξί ή με άμαξα, καθώς η κυκλοφορία ιδιωτικών αυτοκινήτων μέσα στον οικισμό των Σπετσών είναι περιορισμένη και δεν αφορά την καθημερινή μετακίνηση των επισκεπτών. Δύο μέρες αρκούν για την πόλη και το Παλιό Λιμάνι· αν θέλετε και τις παραλίες, υπολογίστε τρεις. Η καλύτερη εποχή είναι από τον Μάιο ως τον Σεπτέμβριο, με το νησί να κορυφώνεται στην Αρμάτα.
Όταν φτάσει η ώρα να διαλέξετε διαμονή, στις Σπέτσες είναι καταχωρημένες εκατοντάδες επιλογές διαμονής στην Travelmyth, από μικρά καταλύματα στα σοκάκια μέχρι ιστορικά αρχοντικά, ταξινομημένες ανάλογα με τα ενδιαφέροντά σας.