
Σκαρφαλωμένα στα 310 μέτρα, στη δυτική Τήνο, τα Υστέρνια είναι ένα μαρμάρινο χωριό χτισμένο αμφιθεατρικά στις πλαγιές του νησιού, με ανεμπόδιστη θέα στο Αιγαίο. Βρίσκονται περίπου 23 χιλιόμετρα δυτικά από την πόλη της Τήνου (τη Χώρα) και ξεχωρίζουν για τη βαθιά παράδοση στη μαρμαροτεχνία, για τα καλοδιατηρημένα τους αρχοντικά και για το ηλιοβασίλεμα με θέα στο Αιγαίο. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί αποκαλούν τον οικισμό «το μπαλκόνι του Αιγαίου»: η θέα από εδώ στη θάλασσα και στα γύρω νησιά είναι πραγματικά μοναδική.
Σε αυτό το άρθρο σάς ξεναγούμε στο μαρμάρινο χωριό και στους γλύπτες που συνδέθηκαν με την ιστορία του, στην αρχιτεκτονική με τα μαρμάρινα υπέρθυρα και τις καμάρες, στο ηλιοβασίλεμα με τη μεγάλη θέα, αλλά και κάτω, στον όρμο και στην παραλία των Υστερνίων. Στο τέλος θα βρείτε από πού πήρε το όνομά του το χωριό, πού να φάτε και τις πρακτικές πληροφορίες που χρειάζεστε για να φτάσετε και να επιλέξετε διαμονή.

Τα Υστέρνια ήταν διαχρονικά ένα από τα μεγάλα κέντρα της τηνιακής μαρμαροτεχνίας, μαζί με τον Πύργο και την ευρύτερη περιοχή του Πανόρμου. Με αυτή την παράδοση συνδέεται μια σειρά σημαντικών γλυπτών, ανάμεσά τους ο Γεώργιος Βιτάλης (1835-1901), ο Λάζαρος Φυτάλης (1831-1909) και η οικογένεια Σώχου, με τον Λάζαρο Σώχο (1862-1911), τον Αντώνιο Σώχο (1888-1975) και τον Νικόλαο Σώχο (1908-1993). Στο χωριό ζούσαν παραδοσιακά πολλοί τεχνίτες του μαρμάρου, ενώ με μια μικρή βόλτα στα στενά του συναντάτε ακόμη εργαστήρια μαρμαροτεχνίας.
Από τα Υστέρνια κατάγονται επίσης οι αδελφοί Μαλακατέ, ενώ στο χωριό λειτουργεί και Μουσείο Υστερνιωτών Καλλιτεχνών, αφιερωμένο στους ντόπιους δημιουργούς.

Η μαρμάρινη τέχνη είναι πανταχού παρούσα στα Υστέρνια: στα καλοδιατηρημένα σπίτια, στις κρήνες, στα μπαλκόνια, στα πεζούλια και στα λιθόστρωτα σοκάκια. Το χωριό διατηρεί την παραδοσιακή κυκλαδική αρχιτεκτονική με μαρμάρινες λεπτομέρειες και όμορφες αυλές, προσφέροντας μια αυθεντική εικόνα της Τήνου.
Καθώς προχωράτε προς τα ενδότερα του χωριού, πλακόστρωτα δρομάκια σάς οδηγούν ανάμεσα σε καμάρες, αυλές και διώροφα σπίτια, στολισμένα με μαρμάρινα υπέρθυρα. Κέντρο της κοινωνικής ζωής των Υστερνίων είναι η πλατεία του χωριού, με την εκκλησία και την εξαιρετική θέα. Αξίζει να περιπλανηθείτε στα σοκάκια και να αφήσετε τις μαρμάρινες λεπτομέρειες να σας οδηγήσουν.

Χτισμένα στη δυτική πλευρά του νησιού, με ανεμπόδιστη θέα στο Αιγαίο, τα Υστέρνια είναι ένα από τα πιο προνομιακά σημεία της Τήνου για να δείτε τον ήλιο να δύει στη θάλασσα. Πολλοί, άλλωστε, αποκαλούν τον οικισμό «το μπαλκόνι του Αιγαίου», καθώς η θέα από εδώ στη θάλασσα και στα γύρω νησιά είναι πραγματικά μοναδική.
Αν βρεθείτε στο χωριό το απόγευμα, θα βρείτε καφέ και ταβερνάκια όπου μπορείτε να χαλαρώσετε με φόντο το ηλιοβασίλεμα. Είναι ίσως ο πιο εύκολος τρόπος να απολαύσετε τη μεγάλη θέα των Υστερνίων: με ένα ποτό ή έναν καφέ, καθώς το φως πέφτει πάνω στο Αιγαίο.

Από το χωριό ξεκινάει μονοπάτι που κατεβαίνει προς τον Όρμο Υστερνίων. Στην ανατολική πλευρά του όρμου βρίσκεται το Σχοινάκι, μια αμμώδης παραλία με καθαρά νερά και φυσική σκιά από αρμυρίκια, ενώ στην περιοχή του μικρού ψαρολίμανου η ακτή έχει και βότσαλο. Ο Όρμος προσφέρει επίσης υπέροχη θέα προς τη Σύρο και γραφικά ταβερνάκια δίπλα στο κύμα.
Ο παλιός πλακόστρωτος δρόμος που συνδέει τον Όρμο με τα Υστέρνια αποτελεί, επίσης, μια ενδιαφέρουσα πεζοπορική διαδρομή. Έτσι, μπορείτε να συνδυάσετε το χωριό με την παραλία είτε με τα πόδια, ακολουθώντας το παλιό μονοπάτι, είτε με το αυτοκίνητο.

Για φαγητό, μια από τις πιο χαρακτηριστικές επιλογές βρίσκεται κάτω, στον Όρμο Υστερνίων, όπου τα γραφικά ταβερνάκια και οι ψαροταβέρνες σερβίρουν θαλασσινά δίπλα στο κύμα. Ο Όρμος είναι ένας μικρός παραθαλάσσιος οικισμός με παραλία, ενοικιαζόμενα δωμάτια και επιλογές για φαγητό.
Στο ίδιο το χωριό, η κοινωνική ζωή συγκεντρώνεται γύρω από την πλατεία, όπου λειτουργούν καφέ και ταβέρνες, ενώ υπάρχουν και μικρά καταλύματα. Είτε επιλέξετε το χωριό είτε τον Όρμο, μπορείτε να συνδυάσετε το φαγητό με τη θέα προς το Αιγαίο.
Για την ονομασία των Υστερνίων υπάρχουν δύο βασικές εκδοχές: σύμφωνα με τη μία, συνδέεται με τις πολλές στέρνες της περιοχής, πιθανώς και με τη λατινική λέξη cisterna· σύμφωνα με την άλλη, προέρχεται από τη θέση του χωριού ως «ύστερου» σημείου του παλιού αμαξωτού δρόμου. Η γραφή «Υστέρνια» καθιερώθηκε επίσημα το 1996, όταν ο οικισμός Ιστέρνια μετονομάστηκε σε Υστέρνια.
Τα Υστέρνια βρίσκονται στα 310 μέτρα υψόμετρο, περίπου 23 χιλιόμετρα δυτικά από την πόλη της Τήνου (τη Χώρα), και η πρόσβαση γίνεται οδικώς, με αυτοκίνητο ή λεωφορείο, ανάλογα με τα διαθέσιμα εποχικά δρομολόγια. Συχνά εντάσσονται σε μια διαδρομή στα χωριά της δυτικής Τήνου, ανάμεσα στην Καρδιανή και τον Πύργο, ενώ από εδώ ένας δρόμος κατεβαίνει στη θάλασσα, στον Όρμο των Υστερνίων.
Όσο για το πού να μείνετε, η Τήνος δεν έχει αεροδρόμιο και προσεγγίζεται με πλοίο, κυρίως από τη Ραφήνα και τον Πειραιά. Από τη Ραφήνα το ταξίδι διαρκεί συνήθως περίπου 1,5 έως 4 ώρες, ενώ από τον Πειραιά περίπου 2,5 έως 5,5 ώρες, ανάλογα με τον τύπο του πλοίου και τις ενδιάμεσες στάσεις. Οι περισσότεροι ταξιδιώτες βασίζονται στη Χώρα και στα παραθαλάσσια χωριά για τη διαμονή τους και επισκέπτονται τα Υστέρνια ως μέρος μιας περιήγησης στο νησί. Αν θέλετε να συγκρίνετε καταλύματα σε όλο το νησί, δείτε όλες τις επιλογές διαμονής στην Τήνο και επιλέξτε αυτό που σας ταιριάζει. Η Travelmyth συγκεντρώνει καταλύματα κάθε τύπου, ώστε να βρείτε τη διαμονή που ταιριάζει στο δικό σας ταξίδι στην Τήνο.